2023’te dünyada gerçekleşen halka arz sayısı önceki yıla göre yüzde 8 azalarak bin 298 adede inerken, halka arz gelirleri de yüzde 33 azalarak 123.2 milyar ABD dolarına düştü. ABD ve Avrupa’daki düşüşlere karşılık Türkiye’de gerek adet gerekse halka arz geliri açısından olağanüstü bir yılı geride bıraktı.
EY (Ernst&Young), halka arz piyasası trendlerini ve 2024 görünümünü ortaya koymak üzere küresel olarak halka arz verilerini analiz ettiği EY Küresel Halka Arz Trendleri raporunu yayımladı. Rapor; ABD’de 2023 yılı Eylül dönemi haricinde genel olarak birçok gelişmiş piyasada halka arzların durgun seyrettiğini ancak geleneksel halka arz güç merkezlerini geride bırakan yeni bölgelerin ortaya çıktığını gösteriyor.
2023 yılında yaşanan küçülmeye karşılık, küresel halka arz piyasalarında 2024 yılında tekrar bir canlanma öngörülüyor. Ilımlı seyreden enflasyon ve potansiyel faiz indirimlerinin likidite ve getiri görünümlerini iyileştirerek yatırımcıları halka arzlara geri çekmesi bekleniyor. Ancak, jeopolitik istikrarsızlıkların devam etmesi pay piyasaları ve halka arzlara olan güveni sarsabilecek önemli bir risk unsuru olarak dikkate alınıyor.
TÜRKİYE AÇIK ARA ÖNDE
2024 yılında halka açılmayı planlayan şirketlerin, enflasyon, faiz oranları, mevzuat değişiklikleri, ekonomik faaliyetler, jeopolitik gelişmeler, ESG gündemi ve küresel tedarik zinciri gibi çok sayıda değişkeni dikkate alarak planlama yapması gerekiyor. Bu faktörler dışında, birincil ya da ikincil halka arzlardan diğer finansman yöntemlerine (özel sermaye, borç veya ticari satış) kadar tüm seçeneklerin de hesaba katılması gerekiyor. Bu nedenle, halka arz öncesi sıkı bir hazırlık döneminden geçilmesi halka arzın başarısı için kritik önemde görülüyor.
2024 yılında gelişmekte olan bazı ülkeler halka arz piyasalarına damgasını vurdu. EY Küresel Halka Arz Trendleri 2023 raporuna göre; 5 yıllık ortalama halka arz faaliyetleri karşılaştırıldığında, işlem hacmi ve gelirlerinde artış gözlenen Türkiye, Endonezya ve Malezya öne çıkan ülkeler arasında yer alıyor. Bunlar arasında Türkiye, önceki 5 yılın ortalamasına göre, halka arz sayısında yüzde 120, halka arz gelirlerinde yüzde 163 artış ile açık ara önde yer alıyor. Türkiye’de 2024 yılında gerçekleşen arzlarda 2.9 milyar ABD doları gelir elde edildi. Gelişmekte olan ülkeler arasında bu 3 ülkeyi, Hindistan, Suudi Arabistan ve Tayland takip ediyor.
EN FAZLA İŞLEM ÜRETİM SEKTÖRÜNDE
Halka arz sonrası ikincil piyasa performansı açısından değerlendirildiğinde de Türkiye ön plana çıkan piyasa oldu. Türkiye’de yeni halka açılan şirketlerin tamamı olumlu getiri elde ederken, Türkiye’yi Birleşik Arap Emirlikleri ve Hindistan sırasıyla yüzde 80 ve yüzde 75 ile yakından takip etti.
Halka arzda üretim sektörü en fazla işlemin yapıldığı sektör olurken, tüketici ürünleri sektörü hem hacmi hem de geliri artan tek sektör oldu. Buna karşılık; teknoloji sektörü, üretken yapay zekâ (GenAI) girişimlerine yapılan önemli risk sermayesi yatırımlarına rağmen düşüş yaşamaya devam etti.
Ayrıca, özellikle Çin ve ABD başta olmak üzere sağlık ve yaşam bilimleri sektöründeki halka arz hacmi ve gelirlerinde de önemli bir düşüş görüldü. Bu sektörler, pandemi dönemindeki politikalarıyla değerlemeleri artırmıştı. Faiz oranlarının artmasıyla birlikte şimdi yeni değerlemelerle karşı karşıyalar. Diğer taraftan, dalgalı petrol fiyatlarının ortasında enerji sektörü de bir düşüş yaşadı.
Raporda, halka arz ihraççılarının ve yatırımcıların geçen yıla kıyasla daha hevesli olması ve ihraççıların beklenen piyasa yükselişinden yararlanmaya istekli olmasıyla birlikte bir miktar iyimserlik var. Önümüzdeki 12 ay içinde görünürde işlemleri olan özel şirket CEO’larının yüzde 40’ının halka arzları, bölünmeleri ve elden çıkarmaları araştırdığını ve 2024’te yeniden açılabilecek halka arz penceresinden en iyi şekilde yararlanmak istediğini gösterdi.
ADAYLAR 2024 İÇİN HAZIRLIKLI OLMALI
Raporda, 2024’te halka arzlar için de şu görüşlere yer veriliyor. Birçok hükümet halka arzları artırmak için önlemler alırken, faaliyet özellikle yüksek büyüme gösteren ekonomilerde güçlüdür. Para politikası gevşemeden ve jeopolitik iklim istikrara kavuşmadan önce, halka arz adayları, 2024 ilerledikçe geçici pencerelerden yararlanmak için temeller oluşturmaya ve fiyat beklentilerini yönetmeye dikkat etmelidir.
Küresel olarak, ılımlı enflasyon ve potansiyel 2024 faiz indirimleri, likidite ve getiri görünümlerini iyileştirerek yatırımcıları halka arzlara geri çekebilir. Bununla birlikte, sürekli jeopolitik istikrarsızlık güveni baltalayabilir. Genel olarak, şirketler halka arz pencerelerini genişletmek için daha elverişli piyasa koşullarını hevesle beklerken, halka arzın yeniden canlanması iyileşen bir makroekonomik zemine bağlı.
