EYT’liler, yıllardır haksızlığa uğradıkları için mücadele verdiler. Ta ki, 2023 yılına kadar. Geçen yıl yapılan düzenleme ile ilk sigorta girişi 8 Eylül 1999 ve öncesinde olan çalışanlar yaşa bakılmadan emekli edilmeye başlandı. Böylece bir gurubun uğradığı haksızlık geç de olsa giderildi, ancak bu sefer bir başka grup için haksızlık başladı. Peki, hükümetin gündeminde kademeleri emeklilik var mı? İşte merak edilenler.
Yazan: OBEN ÜNÜVAR
EYT düzenlemesi ile ilk sigorta girişi 8 Eylül 1999 öncesi olanlar düzenlemeden yararlanıp emekli oldu ve olmaya da devam ediyorlar. Ancak bu tarihten sonra sigorta girişi olanlar ise haksızlığa uğradıklarını savunup, adaletli bir emeklilik düzenlemesi istiyorlar. EYT düzenlemesi çıktığından bu yana da milyonlarca kişi ‘1 Güne 17 Yıl Kabul Etmiyoruz’ sloganı ile haklarını arıyorlar.
8 Eylül 1999 öncesi sigorta girişi olanlar EYT’den yararlanıp emekli olabiliyorlar, ancak 8 Eylül 1999’dan sonrası, hatta bir gün sonrası 10 Eylül’de girişi olanlar ise 58-60 yaşında emekliliğe hak kazanıyor. Ortada ciddi bir haksızlık var. Çünkü EYT düzenlemesi ile 2,5 milyon kişi emekliliğe hak kazanırken, bir gün sonra bile sigorta girişi olanlar yıllarca çalışıp emekli olabilecek.
NASIL BU HALE GELİNDİ?
Nasıl oldu da bu hale gelindi? Bunun nedeni geçmişte sosyal güvenlik alanında reform adı altında üst üste yapılan değişiklikler. Bu kapsamda üç ayrı düzenleme yapıldı. 8 Eylül 1999 tarihi ve öncesi işe girenler, 8 Eylül 1999 tarihinden sonra ve 30 Nisan 2008 tarihi arasında işe girenler, 30 Nisan 2008 tarihinden sonra ilk kez sigortalı olanlar için emeklilik şartları değişti.
8 Eylül 1999 tarihinden önce işe girenlerin emeklilik şartları kadınlar için 20 yıllık sigortalılık süresi ve 5 bin gün prim ödenmiş olması, erkekler içinse 25 yıllık sigortalılık süresi ve 5 bin gün prim ödenmiş olması gerekiyordu. Bu şartları yerine getirenler hemen emekli olabiliyordu.
Ancak Eylül 1999 tarihinde sosyal güvenlikte yapılan değişiklikle sigortalılık süresi, prim gün sayısına ek olarak yaş şartı da getirildi. Düzenleme ile emeklilik yaşı kademeli olarak kadınlar için 58, erkek çalışanlar için 60’a çekildi ve prim gün sayısı da 7 bin güne çıkarıldı. Düzenleme sonrası çalışanlar çalışma yılı ve prim gün sayısı dolsa da yeni uygulama ile bu sefer yaşa takıldı. İşte Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT), sorunu da buradan çıktı.
BİR GÜNLE GELEN HAKSIZLIK
EYT’liler yıllardır haksızlığa uğradıkları için mücadele verdiler. Ta ki, 2023 yılına kadar. Geçen yıl yapılan düzenleme ile ilk sigorta girişi 8 Eylül 1999 ve öncesinde olan çalışanlar çalışma yılını ve prim gün sayısını doldurduklarında yaşa bakılmadan emekli edilmeye başlandı. Böylece bir gurubun uğradığı haksızlık geç de olsa giderildi, ancak bu sefer bir başka grup, 8 Eylül 1999 sonrası işe girenler için haksızlık başladı.
Haklı olarak da bu kişiler uğradıkları haksızlığın ve ortaya çıkan adaletsizliğin giderilmesini istiyorlar. Bunun için de kademeli emeklilik istiyorlar. Bir kısmı emekli olmak istemiyor, çalışmak istiyor ama kademeli emeklilik hakkını da elde etmek istiyor. Çünkü bu kişilerin büyük bir çoğunluğu 23 yıldır çalışıyor ve ödedikleri prim 9 bine yaklaşmış durumda. Bu durumda olanlar bugün kademeli emeklilik düzenlemesi yapılsa belki de hemen emekli olacaklar. Kademeli emeklilikten kasıt da yaş şartının ilk işe giriş tarihine göre yeniden düzenlenmesi ve 58-60 yaş şartının kaldırılması.
EYT’DE DE BÖYLE OLMUŞTU
Bu duruma hükümetin bakış açısı nedir? Çünkü hemen hemen her gün kademeli emeklilik ile ilgili farklı farklı görüşler, yorumlar ortaya atılıyor. Aslında bu konuda Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan peşi sıra açıklamalar yaptı. Ortak açıklama ise, gündemlerinde kademeli emeklilik ile ilgili bir çalışmanın olmadığı yönünde.
Bu açıklamadan yola çıkarak, hükümetin gündeminde kademeli emeklilik şimdilik yok. Ancak hatırlatmakta fayda var, EYT düzenlemesi sona ana kadar belli değildi, hatta düzenleme olmayacağı yönünde söylemler vardı; son anda düzenleme gündeme geldi, yasalaştı ve çıktı.
