İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne bağlı İstanbul Planlama Ajansı, odağının İstanbul olduğu deprem raporu hazırladı. İstanbul’un yapı stoku hakkında kapsamlı veriler raporda yer alırken, olası Marmara depremine yönelik analizler, tahminler de sıralandı.
İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne bağlı İstanbul Planlama Ajansı, deprem raporu hazırladı. 1999 Marmara Depremleri sonrasında değişen yasal ve yönetsel süreçler, depreme hazırlık konusunda yapılan çalışmaların yanı sıra İstanbul’un yapı stoku hakkında kapsamlı veriler raporda yer aldı. Ayrıca olası Marmara depremine yönelik analizler, tahminler de raporda kronolojik olarak yer aldı.
Raporda, İstanbul’un konut stoku bakımından yaşlı bir kent olduğu ve kentte her 3 yapıdan 2’sinin 2000 yılı öncesinde yapıldığına değinilerek, bu yapıların tamamının riskli olup olmadığına dair verilerin ise yetersiz olduğu vurgulandı. Son yapılan analizlere göre İstanbul’da 1,3 milyon riskli konut olduğu ve 230 bin yapının acil dönüşmesi gerektiği de raporda yer aldı. Rapordan, çarpıcı başlıklar özetle şöyle:
2022 yılı Ağustos ayında Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca Türkiye’de 6,8 milyon riskli konut olduğu ve bu konutların 1,5 milyonunun acilen dönüştürülmesi gerektiği belirtilmiştir. İstanbul’da 1,3 milyon riskli konut olduğu ve 230 bin yapının ise acil dönüşmesi gerektiği belirtilmiştir.
6 MİLYON KONUT RİSK ALTINDA
23 Ekim 2023 tarihinde yayınlanan Bayındırlık, İmar, Ulaştırma Komisyonu Raporunda ülke genelinde 6 milyon konutun risk altında olduğu belirlenmiştir. 2 milyon bağımsız bölümün de acil olarak dönüştürülmesi gerekli görülmüştür.
Raporda 6306 Sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 2012 yılından günümüze kadar geçen süreçte ülke genelinde 2 milyon 200 bin bağımsız bölümün dönüşümünün tamamlandığı belirtilmiştir. Kanun yürürlüğe girdikten 11 yıl sonra dönüştürülmesi gerekli olan bağımsız birimlerin sadece dörtte birinin dönüşüme girdiği görülmektedir.
6306 Sayılı Kanun kapsamında İstanbul’un 23 ilçesinde, toplam 20 milyon metrekarelik alan riskli olarak ilan edilmiştir. Bu riskli alanlarda ise yaklaşık 84 bin binanın dönüşümü sağlanmıştır.
1995 tarihli 1/50.000 Ölçekli İstanbul Metropoliten Alan Alt Bölge Nazım Planı Raporu’nda “Deprem Senaryosu” başlığında İstanbul’da hasar oluşturabilecek 6 ve üzeri şiddetteki bir depremin oluşma ihtimali yüzde 83,7, 7 şiddetindeki bir depremin oluşma ihtimali ise yüzde 30 olarak öngörülürken; İstanbul ve çevresini etkileyebilecek en büyük depremin şiddetinin 7,5 olacağı; bunun da 50-100 yıllık dönemde oluşma ihtimalinin yüzde 3-5 arasında olduğu belirtilmiştir. İstanbul’da 7,5 şiddetindeki bir deprem olması halinde yüzde 20 ağır hasar, yüzde 40 orta hasar, yüzde 40 hafif hasar meydana geleceği öngörülmüştür.
BİNALARIN YÜZDE 34,8’İ HASAR ALACAK
İstanbul İli Sismik Mikro-Bölgeleme Dahil Afet Önleme/Azaltma Temel Planı Çalışması kapsamında iki farklı deprem senaryosu için yapılan modellemelere göre, Kuzey Anadolu Fay Hattının batısından Silivri’ye kadar uzanan hat üzerinde 7,5 şiddetinde bir deprem meydana gelme durumunda İstanbul’daki binaların yüzde 34,8’inin ağır, orta ve hafif olmak üzere hasar göreceği tahmin edilmiştir. Ağır hasarlı binaların hasar alacak binalar içindeki oranı ise yüzde 7,1 olarak öngörülmüştür.
2009 yılında gerçekleştirilen İstanbul’un Olası Deprem Kayıpları Tahminlerinin Güncellenmesi çalışması kapsamında 7,5 şiddetinde senaryo depreminde çok ağır hasarlı bina sayısı ortalama 5.000 (2.500-10.000 arası), ağır hasarlı bina sayısı ortalama 20.000 (13.000-34.000 arası), orta hasarlı bina sayısı ortalama 110.000 (85.000-150.000) arası ve hafif hasarlı bina sayısı ortalama 300.000 (250.000-300.000) olarak öngörülmektedir. Kullanılamayacak bina sayısının (çok ağır+ağır+orta hasar) tahminleri değişik yöntemlere göre 100.000-190.000 aralığında değişmekte olduğu, bunun da İstanbul’daki binaların yaklaşık yüzde 10-16’sına denk geldiği belirtilmiştir.
2019 yılında gerçekleştirilen İstanbul’un Olası Deprem Kayıpları Tahminlerinin Güncellenmesi çalışması kapsamında ise 7,5 şiddetinde senaryo depreminde 13.495 binada (%1,2) çok ağır, 34.345 binada (%2,9) ağır, 146.552 (%12,6) binada orta, 301.626 (%25,9) binada ise hafif hasar oluşacağı öngörülmüştür. Deprem sonucu onarılamayacak boyutta hasar alarak tekrar yapılması gerekliliği olan çok ağır ve ağır hasarlı bina sayısı 47.840 olarak belirlenmiş olup, bu rakam İstanbul’daki tüm binaların %4,1’ini oluşturmaktadır.
İstanbul il genelinde 6306 Sayılı Yasa Kapsamında İlan Edilen Alan ve Yapılara Yönelik Veri Toplama, Etki Analizi, Değerlendirme Çalışmaları işi kapsamında elde edilen güncel bilgilere dayanarak belirlenen bina deprem risk durumunda yaklaşık 200 bin binanın hasar görmesi beklenmektedir.
