Engellilerin en çok merak ettiği konuların başında emeklilik şartlarında yapılan değişiklik geliyor. 2025 yılında yapılan düzenleme ile engellilerin emeklilik şartlarında önemli değişikliğe gidildi. Peki, kimler değişiklikten etkilenecek, yeni şartlar neler, emekli maaşları hangi şartlara göre belirlenecek, kimlerin emekli aylıkları kesilecek? İşte, engellilerin emekliliğinde tüm merak edilenler.
SİGORTA GAZETESİ/ÖZEL HABER
Engellilerin en çok merak ettiği konuların başında emeklilik şartları ve emeklilik şartlarında yapılan değişiklik geliyor. 2025 yılında yapılan düzenleme ile engellilerin emeklilik şartlarında önemli değişikliğe gidildi.
Değişiklikle, 2008 öncesi çalışmaya başlayan engellilerin emeklilik işlemleri ile 2008 sonrası çalışmaya başlayanların emeklilik işlemleri eşitlendi. 1 Ekim 2008 öncesi sigorta girişli olanlar Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından vergi indirimine esas engellilik derecesine göre emekli olurlarken; 2008 sonra sigortalı olanlar SGK Sağlık Kurulu raporuna göre emekli oluyorlardı.
Gelir Vergisi Kanununa göre Gelir İdaresi Başkanlığınca tespit olunan vergi indirimine esas engellilik derecelerine göre yaş şartı olmaksızın 506 sayılı Kanun kapsamında emekli olunması uygulaması artık kaldırıldı. 1 Ekim 2008 öncesi ve sonrası çalışmaya başlayan engellilerin emeklilik şartları aynı kriterlere göre uygulanacak.
EKİM 2008 ÖNCESİ VE SONRASI
1 Ekim 2008 öncesi, 4/A statüsünde sigortalı olanlar, en az yüzde 40 ve üzeri engelli olmaları halinde Gelir İdaresi Başkanlığı’nca tespit edilen vergi indirimine esas engellilik derecelerine, gerekli prim gün ve sigortalılık sürelerine göre yaş şartı aranmadan emekli olabiliyorlardı. 1 Ekim 2008 öncesi işe girenlerin gelir vergisi indirimi alması zorunluydu. Vergi indirimine esas raporlarda da engellilik derecesi hastalıklara göre belirlenen puanlar üst üste konularak belirleniyordu.
1 Ekim 2008’den sonra sigortalı olanların emekliliği ise 5510 sayılı yasaya tabi olduklarından, emeklilik için vergi indirimi belgesi almak zorunda değillerdir. SGK, sağlık kurulu tarafından verilen çalışma gücü kaybına (engellik durumu) göre emekli olabiliyorlar.
2025 yılında uygulamaya giren yasa ile durum değişti ve 2008 öncesi sigortalı olanlar ile 2008 sonrası sigortalı olanlar aynı şartlara tabi tutuldu. Bu kapsamda da 1 Ekim 2008 öncesi sigortalı olanların Gelir İdaresi Başkanlığı ile ilişkileri kesildi. Bu kişiler, SGK sağlık kurulları raporuna göre engellilik derecesi belirlenip, bu şartlara göre emekli oluyorlar.
YENİ ŞARTLAR NELER?
Yeni uygulama ile 1 Ekim 2008 öncesinde sigortalı olan engelliler, 15 Ocak 2025 tarihinden sonra emeklilik talebinde bulunduklarında;
- Yüzde 40-49 engelliliği olanlar 18 yıl çalışıp 4100 prim gün ile,
- Yüzde 50-59 engelliliği olanlar 16 yıl çalışıp 3700 prim gün ile,
emekli olabilecek ve yaşlılık aylığı bağlanabilecek
Buna göre de 2008’den önce sigortalı olanlar, SGK sağlık kurullarından engellilik raporu alacak, alacakları çalışma gücü kaybı raporuna göre sigortalılık süresi ve prim gün sayısını tamamlayanlar emekliliğe hak kazanacak. Ekim 2008 öncesi sigortalı olanların artık Gelir İdaresi Başkanlığı ile ilişkileri kesildi. Tüm işlemler SGK tarafından yürütülüyor.
KONTROL MUAYENESİNE DİKKAT!
Geçmişte (15 Ocak 2025) Gelir İdaresi Başkanlığınca vergi indirimine esas engellilik derecesine göre emekli olanların hakları ise aynen devam ediyor ve yeni düzenlemeden etkilenmiyorlar.
Ancak bu kişilerden sağlık kontrol muayenesi olanlar SGK’nın sağlık kurulu raporuna göre engellilik durumuna göre emekli aylığı bağlanması yeni düzenlemeye göre yeniden değerlendirilebilecek.
Engelliliği nedeniyle vergi indiriminden yararlanıp, yaşlılık aylığı bağlananların kontrol muayenelerinde uygulama şöyle olacak:
Sağlık Kurulu tarafından yapılan kontrol muayenesinde engellilik oranı yüzde 40’ın üstünde belirlenen ve yeni engellilik derecesine göre aylığa hak kazanma koşullarını sağlayanların işlemleri sağlık hizmet sunucusundan gelen rapora göre sonuçlandırılacak.
Engel oranına yüzde 40’ın altında ya da üstünde olup da yeni düzenlemeye göre engellilik derecesi emekli aylığı bağlanma şartlarını yerine getirmeyenlerin bağlanmış aylıkları kesilecek.
Aylığı kesilen engelli sigortalılar SGK’ya itiraz edebilecek. İtirazlar il sağlık müdürlüğüne bildirilecek. İl sağlık müdürlüğü aracılığıyla hakem hastaneye sevk edilecek ve hakem hastane tarafından düzenlenecek rapora göre işlem yapılacak.
KİMLERİN AYLIKLARI KESİLECEK?
Örneğin; yüzde 47 engel oranı üzerinden 1.10.2024 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlanan sigortalı, yapılan ihbar nedeniyle 3.2.2025 tarihli bilgilendirme yazısıyla ilk raporunun düzenlendiği sağlık kuruluşunun haricinde farklı bir hastaneye sevk edilmiştir. 3.5.2025 tarihi itibariyle kontrol muayenesi oluşturulan sigortalının aylığı 17.5.2025 tarihinde kesilmiştir. 15.7.2025 tarihli rapor ile sigortalının engel oranı yüzde 45 olarak tespit edilmiş ve yeni engel oranına göre tahsis talep tarihi itibarıyla hak kazanma koşulunu sağladığı anlaşılmıştır. Hastaneden temin edilen 15.7.2025 tarihli raporu kontrol muayene tarihini takip eden 3 ay içinde olduğundan yaşlılık aylığı kesildiği tarih itibariyle ödenmeye devam edecektir.
Ancak aynı örnekte, sigortalının kontrol muayenesine istinaden sevk edildiği hastane tarafından düzenlenen raporunda engel oranı yüzde 37 olarak tespit edilmesi halinde, sevk sonucu düzenlenen rapora istinaden aylığı kesilecektir. Ancak, sigortalının SGK’ya itiraz etmesi halinde itirazı il sağlık müdürlüğüne bildirilecek. İtiraz sonucu düzenlenen sağlık kurulu raporunda engel oranının gerek yüzde 40’ın altında gerekse de yüzde 40’ın üzerinde belirlenmesi durumunda il sağlık müdürlüğü aracılığı ile hakem hastaneye sevk edilecek, hakem hastane tarafından düzenlenen rapora göre işlem yapılacak.
Örneğin; 3.8.1994 tarihinde ilk defa sigortalı olarak çalışmaya başlayan ve 3600 prim ödeme gün sayısı ve yüzde 85 engel oranı ile 19.10.2022 tarihli tahsis talebine istinaden 1.11.2022 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı almakta olan sigortalı, yapılan şikayet nedeniyle 19.9.2025 tarihli bilgilendirme yazısıyla ilk raporunun düzenlendiği sağlık kuruluşunun haricinde bir hastaneye sevk edilmiştir. 19.12.2025 tarihi itibariyle kontrol muayenesi oluşturulan sigortalının aylığı 20.12.2025 tarihi itibarıyla kesilmiştir. 30.12.2025 tarihli rapor ile engel oranı yüzde 55 olarak tespit edilen sigortalının, yeni engel oranına göre tahsis talep tarihi itibarıyla aylığa hak kazanma koşulunu sağlamadığı anlaşıldığından ve daha önce aylığı kesilmiş olduğundan herhangi bir işlem yapılmayacak.
