World Economic Forum (WEF) ‘Mpox vakaları yeniden artarken bilmeniz gerekenler’ başlıklı çarpıcı bir makale yayımladı. Makalede, Afrika’da artan maymun çiçeği salgınının, Dünya Sağlık Örgütü’nün (WHO) halk sağlığı acil durumu ilan etmesine yol açtığı, salgında bu yıl 14 binden fazla vaka görüldüğü belirtildi. Mpox yani maymun çiçeği salgını nedir, hangi önlemler alınır, nasıl bulaşır? İşte, detaylar.
Dünya Sağlık Örgütü, mpox’u (maymun çiçeği salgını) uluslararası düzeyde endişe verici bir halk sağlığı acil durumu olarak ilan etti. Bu açıklama, koordineli bir uluslararası müdahaleyi teşvik edebilir. Mpox, çiçek hastalığına neden olan virüs ailesinde yer alıyor; ancak belirtileri benzer olsa da daha az şiddetli.
World Economic Forum (WEF) ‘Mpox vakaları yeniden artarken bilmeniz gerekenler’ başlıklı çarpıcı bir makale yayımladı. Makalede, Afrika’da artan maymun çiçeği salgınının, Dünya Sağlık Örgütü’nün (WHO) halk sağlığı acil durumu ilan etmesine yol açtığı, başlıca Kongo Demokratik Cumhuriyeti’ni (DRC) etkileyen salgında bu yıl 14 binden fazla vaka görüldüğü belirtilerek, CDC’ye göre, 2023’ten bu yana DRC’nin yaklaşık 12 bin 600 şüpheli vaka ve 580 ölüm bildirdi; bunun da önceki yıllara göre artış anlamına geldiği vurgulandı. WEF’in makalesinden çarpıcı başlıklar özetle şöyle:
75’TEN FAZLA ÜLKEDE 16 BİNDEN FAZLA VAKA
DSÖ, mpox’u başlangıçta 23 Temmuz 2022’de “uluslararası endişe verici halk sağlığı acil durumu” (PHEIC) olarak ilan etti ve bu durum Mayıs 2023’e kadar sürdü ve bu tarihe kadar vakalar kontrol altına alındı. En son böyle bir tanımlamayı Ocak 2020’de COVID-19 salgınına yanıt olarak yapmıştı. DSÖ ve BM verilerine göre, şu ana kadar 75’ten fazla ülkede 16 binden fazla vaka bildirildi ve doğrulanmış enfeksiyon sayısı Haziran ayı sonundan Temmuz ayı başına kadar yüzde 77 arttı.
Dünya Ekonomik Forumu Sağlık ve Sağlık Hizmetleri Başkanı Shyam Bishen , “Bu bildiriyle birlikte ülkelerin bu salgını kontrol altına almak için önemli miktarda kaynak yatırması gerekecek” diyor.
Avrupa, 2022’de dünya çapındaki vakaların yüzde 80’inden fazlasını bildiren ilk mpox salgınının merkez üssüydü. Afrika dışında virüsten kaynaklı hiçbir ölüm bildirilmedi; Afrika’da şu ana kadar 5 ölüm gerçekleşti. Avrupa’da yüksek olarak değerlendirilse de küresel risk orta düzeyde kalmaya devam ediyor ve seyahat veya ticareti aksatması pek olası görünmüyor. Virüs 1970 yılında keşfedildi ve önceki vakalar çoğunlukla Afrika’daydı. Afrika dışındaki vakalar tarihsel olarak nadirdi, enfekte gezginlere veya ithal hayvanlara kadar uzanıyordu.
İşte mpox hakkında bilmeniz gerekenler ve dünya çapındaki kamu sağlığı otoritelerinin bu duruma nasıl yanıt verdiği.
MPOX NEDİR?
Virüsün tanımlanmış iki genetik kladı veya grubu vardır: Kongo Havzası kladı ve Batı Afrika kladı. Kongo Havzası kladı genellikle hastalığın daha şiddetli bir versiyonuna neden olur ve daha bulaşıcı olduğu düşünülüyordu. Son zamanlarda tanımlanan vakalar Batı Afrika kladındaydı.
MPOX NASIL YAYILIR?
Mpox, insanlar ve hayvanlar arasında bulaşan bir hastalık anlamına gelen bir zoonoz olarak sınıflandırılır. Vakalar genellikle virüsü taşıyan hayvanların bulunduğu tropikal iklimlerde ve yağmur ormanlarında görülür; sincap türleri, fareler ve belirli maymun ve sıçan türleri de buna dahildir. Hastalık ısırıklar, çizikler yoluyla bulaşır.
İnsandan insana bulaşma sınırlıdır ve virüs, vücut sıvıları veya cilt lezyonlarıyla doğrudan temas yoluyla ve ayrıca kirli yatak takımı veya giysi gibi nesneler aracılığıyla lezyon malzemeleriyle dolaylı temas yoluyla bulaşır. Ayrıca solunum damlacıkları yoluyla da yayılabilir, ancak hava yoluyla kolayca seyahat etmez ve aktif döküntüsü olan biriyle doğrudan, uzun süreli temas gerektirir.
BELİRTİLERİ NELERDİR?
Mpox genellikle ateş, döküntü ve şişmiş lenf düğümleriyle ortaya çıkar. Erken evreler (1-3 gün) baş ağrısı ve sırt ağrısı, ağrıyan kaslar ve enerji eksikliği içerir. Enfeksiyonu olan kişilerde ayrıca semptomların başlangıcından 1-5 gün sonra genellikle kabarık noktalar olarak başlayıp sıvı dolu kabarcıklara dönüşen ve sonunda kabuklara dönüşen ve düşen bir döküntü gelişir.
PROGNOZ NEDİR?
Mpox semptomları genellikle tedavi olmaksızın 2-4 hafta içinde düzelir. Son zamanlarda ölüm oranı yüzde 3-6 arasında olmuştur, çoğunlukla küçük çocuklar ve bağışıklık sistemi zayıflamış kişiler arasında. Şu ana kadar teşhis edilen vakaların hafif olduğu görüldü.
MPOX NASIL TEŞHİS EDİLİR?
Pozitif test sonucu çıkan tüm bireylerin enfeksiyonu PCR testi ile doğrulandı. Portekiz’de bir vakayı doğrulamak için genom dizilimi de kullanıldı.
TEDAVİSİ NASIL YAPILIR?
Şu anda mpox virüsünün kendisi için bir ilaç bulunmamaktadır. Ancak, cidofovir, brincidofovir ve tecovirimat antiviral ilaçları kullanılabilir. DSÖ şu anda aşılama konusundaki önerileri görüşmek üzere uzmanları bir araya topluyor.
