ABD ve İsrail’in, İran’a saldırısı sonrası Orta Doğu’da yaşanan savaşın çevreye etkisi de ortaya çıkmaya başladı. Gemilerden petrol sızıntısı, kıyı boyunca ekolojik açıdan önemli alanları tehdit ediyor. Rafinerilere yönelik saldırılar sonucu oluşan duman bulutları adeta zehir yayıyor. Körfez genelinde yaklaşık 450 tuz arıtma tesisi, 100 milyona yakın insana içme suyu sağlıyor. Tuzdan arındırma tesislerinde meydana gelen hasarlar, çevresel zararlara yol açma potansiyeline sahip. İşte, savaşın çevre felaketi boyutu.
SİGORTA GAZETESİ/ÖZEL HABER
ABD ve İsrail’in, İran’a saldırısı sonrası Orta Doğu’da yaşanan savaşın çevreye etkisi de ortaya çıkmaya başladı. Savaş, her geçen gün daha da fazla çevre kirliliğine neden oluyor. Conflict and Environment Observatory (CEOBS) (Çatışma ve Çevre Gözlemevi) savaş nedeniyle çevreyle ilgili olayları belirledi ve her biri için temel bir risk değerlendirmesi yaptı. CEOBS, yayınladığı analiz ile 300’den fazla olay tespit edildiğini ve İran, Irak, İsrail, Kuveyt, Ürdün, Kıbrıs, Bahreyn, Katar, BAE, Suudi Arabistan, Umman ve Azerbaycan’da 232 olayın çevresel risk değerlendirmesinin yapıldığını açıkladı.
Analize göre, en yaygın tesis türü açık ara farkla askeri tesisler (123). Bunların arasında en çok etkilenen alt tür ise hava üstleri. Askeri alanların dışında, olaylar hastanelerden lastik depolama alanlarına, petrol rafinerilerine kadar farklı kirlilik profillerine sahip çeşitli tesis türlerini kapsıyor. Analizde şu tespitler yapıldı:
FÜZE TESİSLERİ ENDİŞE YARATIYOR
Saldırıya uğrayan birçok askeri tesiste ikincil patlamalar ve yangınlar görülse de, bunlar nadiren tüm tehlikeli maddeleri yok eder ve ek kirliliğe yol açabilir. Muhtemel kirleticiler arasında yakıtlar, yağlar, ağır metaller, enerji bileşikleri ve PFAS (polifloroalkil maddeler) bulunurken, yangınlar dioksin ve furan salınımına neden olabilir. İran, Lübnan ve Körfez’deki tesisler şehirlere yakın konumda olup, çatışma kaynaklı kirleticilere halkın maruz kalma riskini artırmaktadır.
Hasar gören füze tesisleri özellikle endişe verici. İran hem katı hem de sıvı yakıtlı balistik füzeler kullanıyor ve SCUD tipi sistemlerde kullanılan asimetrik dimetilhidrazin ve inhibitörlü kırmızı dumanlı nitrik asit gibi bazı sıvı yakıtlar son derece zehirli olup, diğer çatışma ortamlarında ciddi yönetim ve bertaraf sorunlarına yol açmıştır. Konvansiyonel silah depolayan tesisler, saldırıya uğradıklarında çevresel riskler de oluştururlar. Mühimmatın tam olarak imha edilememesi, bölgelerin ağır metaller, itici gazlar ve patlayıcılarla kirlenmesine yol açabilir; bunların çoğu zehirlidir. Yangınlar dioksin ve furan üretebilir ve partikül madde açığa çıkarabilir.
DENİZ KİRLİLİĞİ ÜRKÜTÜCÜ BOYUTTA
Basra Körfezi kıyı şeridi boyunca çok sayıda olay meydana geldi. Körfez, fosil yakıt endüstrisinin ve bununla bağlantılı kirlilik sorunlarının hakim olduğu bir bölge olsa da ekolojik açıdan önemli alanlar hala mevcut. Bu alanlar önceki savaşlarda zarar görmüştü.
İran fırkateyni, Sri Lanka kıyılarına yakın bir yerde torpidoyla vuruldu ve bunun sonucunda oluşan 20 km uzunluğundaki petrol sızıntısı, kıyı boyunca ekolojik açıdan önemli alanları tehdit ediyor.
İran ayrıca Abu Dabi, Dubai, Cebel Ali ve Manama’daki sivil ve askeri liman altyapısını da hedef aldı. Batan gemiler ve hasar gören liman altyapısı, yakıtlar ve yağlar da dahil olmak üzere önemli kirlilik riskleri oluşturabilir. Körfez’deki yaygın elektromanyetik karıştırma, riskleri daha da artırdı; gemilerin iletişimi ve navigasyonu aksadığı için çarpışma riski daha da yükseldi.
Denizdeki saldırılar, özellikle çatışma koşullarının acil müdahale kapasitesini sınırladığı durumlarda, ciddi petrol sızıntısı riskleri taşır. Şimdiye kadar, limanlarda veya Basra Körfezi’nde en az 12 ticari geminin vurulduğunu gördük. Saldırı sayısı arttıkça, ciddi bir çevre felaketi riski de artmaktadır.
RAFİNERİ SALDIRILARI ÇEVRESEL RİSK
İran ve Körfez ülkeleri küresel petrol ve doğalgaz üretiminin önemli bir bölümünü kontrol ediyor ve bu fosil yakıtları üreten, rafine eden, depolayan ve ihraç eden tesisler saldırıların hedefi haline geldi. Bu saldırılar, petrol sızıntıları, yangınlar ve operasyonların aksaması yoluyla önemli çevresel riskler taşıyor.
Rafinerilere yönelik saldırılar büyük duman bulutları oluşturdu. Bu duman bulutları, partikül madde, azot oksitler, kükürt dioksit, karbon monoksit ve PAH’lar ve potansiyel olarak dioksinler de dahil olmak üzere zehirli organik bileşikler içerebilir ve rüzgar yönündeki yerleşim yerleri için sağlık riskleri oluşturabilir.
Körfez genelinde yaklaşık 450 tuz arıtma tesisi, 100 milyona yakın insana içme suyu sağlıyor. Tuzdan arındırma tesislerinde meydana gelen hasarlar, çevresel zararlara yol açma potansiyeline sahip. Tuzdan arındırma işleminde kullanılan kimyasallar arasında sodyum hipoklorit, demir klorür ve sülfürik asit bulunur. Tesisler düzenli olarak Körfez’e aşırı tuzlu su deşarj etmekte ve bu deşarjlar zaten kıyı ve deniz ortamları üzerinde baskı oluşturmaktadır. Tesisler ayrıca enerji kesintisi olaylarından da etkilenebilir.
