Rahat bir emeklilik için öncelikle emekli olduktan sonra ulusal sistemden ne kadar almayı bekleyebileceğimizdir. Örneğin, sistem çalışma yıllarımız boyunca kazandığımız gelirin yüzde 60’ını sağlıyorsa, kalan yüzde 40’ı karşılamak için tasarruf etmeniz gerekir. Ne kadar tasarruf etmemiz gerektiğini belirleyen bir diğer önemli faktör de bunu yapmaya başladığımız yaştır. Ayrıca bilinmeyen bir faktörü de göz önünde bulundurmamız gerekiyor; ne kadar yaşayacağımız?
Çoğu insan emeklilik için birikim yapmayı düşünmeye başladığında, bunu çalışmayı bitirdikten sonra yaşam kalitelerini korumanın uzun yıllar boyunca sürdürülen uzun vadeli bir tasarruf planı gerektireceği konusunda net bir anlayışla yapar. Bununla birlikte, emeklilik maaşlarını artırmak için bir fon oluşturmak isteyenler genellikle ne kadara ihtiyaç duyacaklarından, gelir sürelerinin ne kadarına veya başlamak için doğru zamanın ne zaman olduğundan emin değildirler. Çoğu durumda, ihtiyaçlarını karşılamak için yeterli olup olmayacağına bakılmaksızın, karşılayabilecekleri her şeyi biriktirmeye karar verirler. Mapfre Global’in hazırladığı Finansal Bülten’de, ‘Rahat bir emeklilik için ne kadar tasarruf etmem gerekiyor?’ çarpıcı bir analiz yayımlandı.
Analizde, emeklilik birikimlerini planlarken göz önünde bulundurulması gereken birkaç faktör olduğuna değinilerek, “Her şeyden önce, emeklilik sistemleri ülkeden ülkeye büyük farklılıklar göstermektedir. Bazıları, çalışanların kariyerleri boyunca yaptıkları katkılara dayanan kamu emeklilik sistemlerine sahipken, diğerleri şirketlerin ve bazen de çalışanların düzenli katkı payları yaptığı bireysel emeklilik modellerine güvenir. Ve sonra her iki sistemi birleştiren ülkeler var” denildi. Mapfre Global’in, analizinden başlıklar özetle şöyle:
NE KADAR TASARRUF EDİLMELİ?
Her halükarda, belirlememiz gereken ilk şey, emekli olduktan sonra ulusal sistemden ne kadar almayı bekleyebileceğimizdir. Örneğin, sistem çalışma yıllarımız boyunca kazandığımız gelirin yüzde 60’ını sağlıyorsa, kalan yüzde 40’ı karşılamak için tasarruf etmemiz gerekir.
Bununla birlikte, yalnızca gelir seviyemizi korumaya odaklanmak yerine, emeklilikte çalışma yıllarımızda olduğundan “daha ucuz” olabilecek yaşam tarzımızı sürdürmeyi hedeflemeliyiz. Emeklilik yaşına yaklaşan birçok insanın ipotek ödemeleri ve çocukların eğitim masrafları gibi önemli masrafları zaten ödediğini unutmayalım. Bu nedenle, temel ihtiyaçlar, eğlence aktiviteleri ve öngörülemeyen olaylar için emeklilikte sahip olacağınız harcamaları hesaplamak önemlidir.
NE ZAMAN TASARRUFA BAŞLANMALI?
Ne kadar tasarruf etmemiz gerektiğini belirleyen bir diğer önemli faktör de bunu yapmaya başladığımız yaştır. Açıkçası, ne kadar genç yaşta tasarruf etmeye başlarsanız, hedefinize ulaşmak için her ay veya yılda o kadar az çaba sarf etmeniz gerekir. 30 yıllık bir ufukta önemli miktarda tasarruf etmek, 10 veya 15 yıllık bir ufukta olduğu gibi aynı şey değildir. Bu nedenle, emeklilik için biriktirdiğimiz toplam miktardan bile daha önemli olan şey, ideal olarak işgücüne girdiğimiz andan itibaren mümkün olduğunca erken başlamaktır. Ancak çoğu insan, gelirlerinin önemli bir bölümünü tüketen konut veya aile kurma gibi başka öncelikleri olduğu için, birkaç yıl boyunca çalışana kadar bu sürece başlamayı zor buluyor.
Birikimlerimizi nasıl yatırmayı seçtiğimiz de önemlidir. Seçtiğiniz ürün ne olursa olsun, daha güvenli, daha düşük getiri ile muhafazakar bir yatırım yaklaşımı benimseyebilir veya daha yüksek potansiyel getiri sunan ancak daha fazla risk içeren daha agresif seçenekleri tercih edebilirsiniz.
Makroekonomik faktörleri, özellikle de enflasyon eğilimlerini göz önünde bulundurmak da önemlidir. Çünkü hem enflasyonun nihai sermayemiz üzerindeki devalüasyon etkisi hem de kümülatif getiriler üzerindeki etkisi göz önünde bulundurmamız gereken bir şeydir. Sonuç olarak, emeklilik için tasarruf yatırımı yaparken temel amaç enflasyonu geride bırakmaktır.
TASARRUF STRATEJİSİ
Ayrıca bilinmeyen bir faktörü de göz önünde bulundurmamız gerekiyor; ne kadar yaşayacağımız? Başka bir deyişle, emekli maaşımıza kaç yıl güvenmemiz gerekecek ve dolayısıyla bunu tasarruflarımızla ne kadar desteklememiz gerekecek. Bu durumda, ülkemizde yaşam beklentisinin ne olduğunu görmeli ve daha uzun yaşama olasılığını hesaba katmak için birkaç yıl daha eklemeliyiz.
Uzmanlar genellikle gelirimizin yüzde 7 ila yüzde 10’unu emeklilik tasarruflarına ayırmayı önermektedir. En önemlisi, istediğiniz sonucu elde etmek için bir tasarruf stratejisine sahip olmanız ve artımlı hedefler belirlemeniz gerekir. En popüler stratejilerden biri, Kimmie Greene tarafından geliştirilen ve her 5 yılda bir 1 yıllık maaşın eşdeğerinden tasarruf etmeyi öneren Greene formülüdür. Ancak, bu esnek bir yöntemdir ve ne zaman tasarruf etmeye başladığınıza bağlıdır.
GREENE FORMÜLÜ NE DİYOR?
Peki, Greene formülü ne diyor? 20 yaşlarda toplam brüt maaşın yüzde 25’ini, 30 yaşına kadar yıllık maaşın eşdeğerini (yılda 500 bin TL kazanıyorsanız 30 yaşına geldiğinizde 500 bin TL biriktirmeniz gerekiyor), 35 yaşına kadar yıllık maaşın 2 katını, 40 yaşına gelindiğinde yıllık maaşın 3 katını, 45 yaşında yıllık maaşın 4 katını, 50 yaşına gelindiğinde yıllık maaşın 5 katını, 55 yaşına gelindiğinde yıllık maaşın 6 katını, 60 yaşına gelindiğinde yıllık maaşın 7 katını, 65 yaşına gelindiğinde yıllık maaşın 8 katını biriktirmiş olmanız gerekiyor.
