Dünya Meteoroloji Örgütü’ne (WMO) göre, aşırı sıcaklar, soğuklar, yağışlar ve yangınlar 2026 yılının başlangıcına damgasını vuracak. WMO, hava ve iklimle ilgili afetlerden etkilenen insan sayısının her yıl artmaya devam ettiğini, bunun korkunç insani etkilerinin bu yılın Ocak ayında günlük olarak açıkça görüldüğünü belirtiyor. Birleşmiş Milletler’den yapılan açıklamada, mahsullerin yok edildiği, hayvanların telef olduğu ve kolera ile diğer su kaynaklı hastalık riskinin arttığı vurgulandı.
Dünya Meteoroloji Örgütü’ne (WMO) göre, aşırı sıcaklar, soğuklar, yağışlar ve yangınlar 2026 yılının başlangıcına damgasını vuracak. WMO, hava ve iklimle ilgili afetlerden etkilenen insan sayısının her yıl artmaya devam ettiğini, bunun korkunç insani etkilerinin bu yılın Ocak ayında günlük olarak açıkça görüldüğünü belirtiyor.
WMO’nun açıkladığı bilgilere göre, uzun vadeli sıcaklık artışı, daha sık aşırı hava olaylarına yol açıyor. Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) yakın zamanda 2026 yılının kayıtlara geçen en sıcak üç yıldan biri olduğunu doğruladı.
Ocak ayında Avustralya’nın büyük bir bölümü iki sıcak hava dalgasının etkisi altına girdi ve yangın riski taşıyan hava koşulları oluştu. Avustralya Meteoroloji Bürosu’na göre, Güney Avustralya’daki Ceduna kasabası 26 Ocak’ta 49,5°C’ye ulaşarak o bölge için yeni bir rekor kırdı. Ocak ayının sonlarında yaşanan sıcak hava dalgası, Avustralya’yı bir aydan kısa bir süre içinde vuran ikinci sıcak hava dalgasıydı. Bilim insanları, gözleme dayalı analizi iklim modelleriyle birleştirerek 5-10 Ocak olayında iklim değişikliğinin rolünü nicelleştirdi ve iklim değişikliğinin aşırı sıcaklığı yaklaşık 1,6°C daha yüksek hale getirdiği sonucuna vardı.
ORTALAMA KIŞ SICAKLIKLARI YÜKSELİYOR
Şili’de, Biobio ve Nuble bölgelerinde ölümcül orman yangınları çıktı; on binlerce kişi tahliye edilmek zorunda kaldı, yüzlerce yapı yıkıldı ve en az 21 kişi hayatını kaybetti. Aşırı sıcak ve rüzgarın etkisiyle 75 ayrı yangının yayılmasıyla afet durumu ilan edildi. Arjantin’in güneyinde, yüksek sıcaklıklar, uzun süren kuraklık ve şiddetli rüzgarlar birleşerek Patagonya’da yıkıcı yangınlara yol açtı.
Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli’nin (IPCC) Altıncı Değerlendirme Raporu’na göre, insan kaynaklı iklim değişikliği 1950’lerden bu yana sıcak hava dalgalarının sıklığını ve şiddetini artırmıştır ve ek ısınma bunların sıklığını ve şiddetini daha da artıracaktır.
IPCC’ye göre, 1950’den bu yana küresel ölçekte aşırı soğukların sıklığı ve şiddeti azalmış ve ortalama kış sıcaklıkları yükselmiştir. Bununla birlikte, uzun vadeli küresel iklim eğilimleri, aşırı hava olaylarının veya bölgesel soğuk hava dalgalarının meydana gelmesini ortadan kaldırmaz.
Zayıflamış ve bozulmuş kutup girdabı, kutup jet akımında ekstra dalgalanmaya neden olarak, soğuk havanın orta enlemlere yoğun bir şekilde girmesine yardımcı oldu. Bu da Kuzey Amerika, Avrupa ve Asya’da soğuk hava dalgalarına yol açtı ve Ocak ayında yıkıcı kış fırtınalarına zemin hazırladı. Kutup girdabı, genellikle Kuzey Kutbu’nu çevreleyen devasa bir soğuk hava ve güçlü rüzgarlar akıntısıdır. Zayıfladığında, Arktik hava güneye doğru yayılır ve daha sıcak hava Arktik’e çekilir.
METEOROLOJİK TAHMİNLER NE DİYOR?
Bazı meteorolojik tahminler, Şubat başlarında Arktik üzerinde meydana gelebilecek ani ve büyük bir stratosferik ısınma olayının kutup girdabının önemli ölçüde zayıflamasına neden olabileceğini ve bunun da Şubat ayının sonlarına doğru Kuzey Amerika ve Kuzey Avrupa’ya Arktik hava girişinin riskini artırabileceğini gösteriyordu.
Kuzey Amerika, Ocak ayının son haftasında, büyük bir kış fırtınası Kanada ve ABD’nin büyük bir bölümünü etkisi altına alarak yaygın kar, sulu kar ve buzlu yağmur yağdırdı ve hayatı tehdit eden soğuk ve buzlanma getirdi. Yüz binlerce haneyi etkileyen büyük uçuş iptalleri ve elektrik kesintileri yaşandı ve çok sayıda ölüm meydana geldi.
Rusya’nın Kamçatka Yarımadası, Aralık ayındaki 3,7 metrelik kar yağışının ardından Ocak ayının ilk iki haftasında 2 metreden fazla kar aldı. Kamçatka Hidrometeoroloji Merkezi’ne göre , bu toplamlar, yarımadada 1970’lerden bu yana görülen en karlı dönemlerden birini oluşturuyor. Bölge başkenti Petropavlovsk-Kamçatsky’de hayat durma noktasına geldi; büyük kar yığınlarının arabaları gömdüğü ve binalara ve altyapıya erişimi engellediği bildirildi.
Japonya’nın bazı bölgelerinde bu yıl yoğun ve aralıksız kar yağışı görüldü. Japonya Meteoroloji Ajansı’na göre, Kuzey Japonya’daki Aomori vilayetinde kar kalınlığı 3 Şubat’ta 1,7 metreye ulaşarak son 40 yılın en yüksek seviyesine çıktı. Aomori’de kaydedilen en yüksek kar kalınlığı rekoru ise 1893’te istatistiklerin tutulmaya başlanmasından bu yana 21 Şubat 1945’te 209 cm olarak ölçülmüştü.
AŞIRI YAĞIŞLAR NEHİRLERİ ŞİŞİRDİ
Avrupa’nın büyük bir bölümünde art arda gelen fırtınalar, şiddetli yağışlar, güçlü rüzgarlar ve yüksek dalgalar, batıda İrlanda ve Birleşik Krallık’tan batıda Portekiz ve İspanya’ya ve tüm Akdeniz bölgesine kadar birçok ülkede ulaşım aksamalarına ve sellere neden oldu.
Arktik soğuk havanın önümüzdeki haftalarda özellikle Kuzey ve Kuzeydoğu Avrupa’ya yeniden yayılacağı belirtiliyor. Etkilenecek bölgeler arasında Norveç, İsveç, Finlandiya, Avrupa Rusyası (kuzey), Estonya, Letonya, Litvanya ve Belarus (kuzey) yer alıyor.
Dünya Meteoroloji Örgütü’nün Koordinasyon Mekanizması, 22 Ocak tarihli Küresel Hidrometeoroloji Haftalık Raporu’nda, haftalarca süren sağanak yağışların nehirleri şişirdiği ve önemli rezervuarları aştığı, sel sularının yoğun nüfuslu bölgelere yayıldığı Güneydoğu Afrika’da çok şiddetli yağışların devam ettiğini bildirdi.
En ağır darbeyi Mozambik aldı. Mozambik Ulusal Afet Yönetimi Enstitüsü’ne göre, seller en az 650.000 kişiyi etkiledi, yüz binlerce kişiyi yerinden etti ve en az 30.000 evi yıktı veya hasar verdi. Ancak devam eden arama kurtarma çalışmaları nedeniyle bu sayıların artması muhtemel. En çok etkilenen şehirler arasında başkent Maputo da bulunuyor.
Birleşmiş Milletler İnsani İşler Koordinasyon Ofisi’nden yapılan açıklamada, mahsullerin yok edildiği, hayvanların telef olduğu ve kolera ile diğer su kaynaklı hastalık riskinin arttığı belirtildi.
