Zorunlu Afet Sigortasının (ZAS) içeriği şekillenmeye başladı. DASK Koordinatörü Erdal Turgut ZAS’ta gelinen noktayı açıkladı. Uygulama ne zaman başlayacak, ilk poliçe ne zaman kesilecek, hangi teminatları içerecek, eşyayı da kapsayacak mı, deprem sigortası olanlar ne yapacak? İşte 11 soruda ZAS’ta merak edilenler.
Editör: AYTAÇ NALLAR
1-ZAS ne zaman uygulamaya geçiyor?
Mevzuatı 1 Temmuz’da çıkıyor, ilk poliçe de 1 Eylül itibariyle kesilecek. SEDDK’da son rötuşları yapılıyor. Sonra da bizim üretim aşamamız var ve 1 Eylül’den itibaren bütün vatandaşlarımıza duyuracağız. Kapsamlı bir kampanya yapacağız.
2-Deprem sigortası olanlar ne yapacak?
1 Eylül’den itibaren yeni poliçeler artık zorunlu afet sigortası üzerinden kesilecek ama deprem sigortası olan poliçeler devam edecek; ta ki bir sene sonra süresi bittikten sonra artık yeni poliçelerin hepsi zorunlu afet poliçesi olarak kesilecek. Bu süre zarfında da sigortalarımız bize başvurarak eski poliçelerini iptal edip yeni poliçesini yaptırabilecekler.
3-ZAS neyi kapsıyor?
Başta deprem ve ülkemizde artık ciddi sorun olmaya başlayan sel olmak üzere diğer bütün doğal afetleri kapsıyor. Bunların içinde heyelan, yer kayması, dolu, hortum, fırtına, yanardağ patlaması, orman yangınını gibi bütün afetler var. Hatta dünyada çok örneği olmayan bir kapsam olacak; orman yangınları da dahil olacak; bir tek şu anda obruklar yok.
4-Tüm konutlar tüm afetleri kapsayan teminatları alacak mı? Yoksa afetlere göre farklılık olacak mı?
Depreminde çok az etkilediği yerler de var ama bu toptan bir ekosistem. Bazı yerleri deprem çok etkiliyor, bazı yerleri sel etkiliyor. Karadeniz’de yer kayması var. Biz bunları bir poliçe içinde harmanlıyoruz. Bu, herkes eşit ödeme yapacak anlamına gelmiyor ki, bugüne kadar deprem için de öyleydi. İstanbul’da siz 700 liraya poliçe yaptırırken, örneğin Rize’de 100 liraya yaptırılıyordu. Bu denge yine gözetiliyor. Özellikle sele maruz kalacak bölgeler zaten belli. Oralarda fiyatlar bir nebze diğerlerine göre pahalı olacak, diğerlerinde çok daha uygun olacak. Giriş katlar, bodrum katlar, üçüncü beşinci kat ayırımları var.
5-Teminatlar nasıl olacak?
Depremde verdiğimiz teminatlarla kombine olarak aynı. Konutunuz neyden etkilendiyse onun üzerinden aynı tutarda bir ödeme alacaksınız. 1 milyon lira teminat verdik, deprem oldu, eviniz yıkıldı, bir milyon lirayı vereceğiz. Neden yıkıldığı önemli değil; toplam bir kombine limit olacak.
6-Deprem sigortasında kapsam içine girmeyen kerpiç evler, ahşap evler ZAS kapsamına alınacak mı?
Bizim en büyük yeniliklerimizden bir tanesi bu olacak. Özellikle köy alanlarının sel, orman yangını, heyelan gibi durumlardan etkilenmesi çok daha olası. Dolayısıyla köy alanlarını kapsıyoruz artık. Onları parametrik ödeme dediğimiz belli bir tutar üzerinden sigortalayacağız ve orada daha basit yapılmış ekspertiz sonuçlarına göre evin tamamını ya da yüzde 50’sini ya da tamirat ihtiyacına göre bir ödeme yapacağız.
7-ZAS eşyayı da kapsayacak mı?
Bu konuda son nihai kararı SEDDK verecek. Mevzuat olarak nasıl çıkacağına bağlı. Biz eşyanın da olmasını istiyoruz. Özellikle sel içerikli hasarlarda eşyanın teminata dahil olmadığı dünya sıkıntılı. Çünkü en çok etkilenen eşya olacaktır. Selde genelde evler yıkılmıyor, evler kullanılabilir oluyor ama eşya kullanılmaz hale geliyor. Dolayısıyla eşya da içinde olacak.
8-Eşya teminatı sadece sel riski için mi geçerli olacak?
Karışıklık olmasın diye tamamı için olmasını arzu ediyoruz. Çünkü sigorta şirketlerimiz ihtiyari sigorta yapıyor. Orada bir karışıklık olmasın, kimse kimsenin alanına girmesin diye düzenleme çalışmamız var. Bu da en geç Temmuz ayında netleşir.
9-Toplam teminatın içinde mi eşya olacak yoksa ekstradan mı bir teminat olacak?
Ekstra bir teminat olacak. Büyük bir ihtimalle de teminatın bir yüzdesi olacak. Yüzde 10, yüzde 20 ya da 100 bin lirayı geçemez gibi olacak. Çünkü bizim her eve gidip tek tek eşya tespiti yapmamız çok zor. Zaten amacımız da bütün eşyanın giderini ödemek değil, selden etkilenen kısmını ödemek. Dolayısıyla bu tür bir yüzde üzerinden bir uygulama yapacağız.
10-Kiracı ve ev sahibi ayrımında bir farklılık olacak mı?
Bu da kesin karar verilmeyen konulardan biri ve mevzuatla belirlenecek. Yine ayrım olmasın, bir mağduriyet olmasın diye eşyayı her durumda dahil etmek istiyoruz. Orada kira kontratının bir unsuru haline getirmeye niyetimiz var. Eşyanın tazminatını kullanıcıya ödemek istiyoruz. Çünkü evi eşyalı da kiraya verebilirsiniz; kiracı getirir, kendi eşyasını da koyabilir.
11-Deprem sigortası ZAS’a dönünce, kapsam alanı genişleyince primlerde değişiklik olacak mı?
Yeni teminatlar sizin bölgenizde depremin dışında çok fazla bir risk içermiyorsa bu neredeyse ödediğiniz primle sınırlı kalacak. Ama siz hem deprem bölgesinde hem de sel bölgesinde aynı anda iki tane riski de çok yüksek olarak taşıyorsanız, o zaman biraz fark edecek. Ama hiçbir zaman sel geldi prim iki katına çıktı şeklinde olmayacak. Dolayısıyla ödediğiniz rakamlar 10 lira ise en kötü yerde 13-14 lira olabilir.
