2022 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı’nda bireysel emeklilik sistemine detaylı yer verildi. Programda, BES’te bugüne kadarki gelişmelerden bahsedilerek, 2022 yılında sistemin geliştirilmesi için atılacak adımlara dikkat çekildi. Programda, uzun vadeli tasarrufların artırılması için BES’in önemi vurgulandı. Programda, sistemde istikrarlı büyümenin yakalanabilmesi adına önümüzdeki dönemde katılımcı sayısının ve fon büyüklüğü artışının sürdürülebilir kılınmasına yönelik iyileştirmeler gerçekleştirileceği belirtildi.
Resmi Gazetede yayımlana 2022 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı’nda bireysel emeklilik sistemine detaylı yer verildi. Programda, bireysel emeklilik ve otomatik katılım sisteminde toplam fon büyüklüğünün 2020 yılı sonunda bir önceki yıla göre yüzde 33,6 oranında artışla 170,1 milyar TL’ye ulaştığı ve Eylül 2021 itibarıyla toplam fon büyüklüğünün 191,3 milyar TL olarak gerçekleştiğine değinildi. Eylül 2021 itibarıyla bireysel emeklilik sisteminde katılımcıların fon büyüklüğünün, devlet katkısı dâhil 177 milyar TL’ye ulaştığının, katılımcı sayısının ise 7 milyon kişi olarak gerçekleştiğinin belirtildiği Programda, otomatik katılım sisteminde ise çalışanların fon büyüklüğünün 14 milyar TL’ye ulaşmış olup sistemde 6 milyon tekil kişi çalışan yer aldığı ifade edildi.
TASARRUF ORANI YÜZDE 26,8
2022 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı’nda tasarruflar ve BES hakkında şu tespitlerde bulunuldu:
Türkiye ekonomisinde yüksek oranlı ve istikrarlı büyümenin sağlanması için gerekli yatırımların finansmanında yurt içi tasarruflar önemli rol oynamaktadır. Yatırımların finansmanının sürdürülebilir ve sağlıklı kaynaklardan temin edilmesi, salgın gibi olası şoklara karşı daha dayanıklı hale gelinmesi ve dış kaynaklara olan bağımlılığın azaltılması için yurt içi tasarrufların yüksek ve istikrarlı bir düzeyde olmasına ihtiyaç duyulmaktadır.
OECD VE AVRUPA BİRLİĞİ ORTALAMASININ ÜZERİNDE
Toplam yurt içi tasarruf oranı, 2009-2020 yılları arasında ortalama yüzde 24,6 olarak gerçekleşmiştir. Söz konusu oran 2011 yılı ve sonrasında artış sergileyerek 2018 yılında yüzde 27,7’ye ulaşmıştır. Tasarruf oranı, 2019 yılında dengelenme sürecinde yüzde 26’ya inmiş, ancak 2020 yılında özel kesim tasarruf oranında kaydedilen artışın etkisiyle yüzde 26,8’e yükselmiştir.
Ülkemizde tasarruf oranı 2020 yılı itibarıyla orta-yüksek gelirli ülkelerin tasarruf oranlarının altında olmakla beraber, OECD ve Avrupa Birliği ortalamasının üzerinde seyretmektedir.
DEVLET KATKISIYLA KAYDA DEĞER İLERLEMELER SAĞLANDI
Uzun vadeli tasarrufların artırılması bakımından önemli olan bireysel emeklilik sisteminde 2013 yılı başında yürürlüğe giren devlet katkısı uygulamasıyla birlikte kayda değer ilerlemeler sağlanmıştır. 2012 yılı sonunda 3,1 milyon olan katılımcı sayısı, 30 Eylül 2021 itibarıyla yaklaşık 7 milyona ulaşmış, fon büyüklüğü ise 20,3 milyar TL’den 176,7 milyar TL’ye (22,2 milyar TL’si devlet katkısı) yükselmiştir.
Ayrıca, gönüllülük esasına dayalı BES’in yanı sıra, çalışanların emeklilik dönemlerindeki refah düzeylerinin yükseltilmesini hedefleyen otomatik katılım sistemi 1 Ocak 2017 yılında yürürlüğe girmiştir. 30 Eylül 2021 itibarıyla sistemde yaklaşık 6 milyon çalışan katkı payı ödemeye devam ederken toplam fon büyüklüğü 14,6 milyar TL’ye (0,6 milyar TL’si devlet katkısı) ulaşmıştır.
18 YAŞ ALTI KÜÇÜKLERİN BES KAPSAMINA ALINMASI
25 Mayıs 2021 tarihinde Resmi Gazetede yayımlanan 7319 sayılı Kanunla, 18 yaşından küçüklerin BES kapsamına alınmasına ilişkin yasal düzenleme hayata geçirilmiştir. Söz konusu kanunla aynı zamanda, üyelerine veya çalışanlarına emekliliğe yönelik taahhütte bulunan dernek, vakıf ve sandıkların birikimlerini 31 Aralık 2023 tarihine kadar kısmen veya tamamen BES’e aktarabilme imkânı sağlanmıştır.
6 Mayıs 2021 tarihinde Bireysel Emeklilik Sistemi Hakkında Yönetmelikte yapılan değişiklikle birlikte emeklilik yatırım fonlarının merkezi bir platformdan (BEFAS) alınıp satılabilmesine yönelik düzenleme hayata geçirilmiştir. Yine aynı yönetmelikle, yılda altı kez yapılabilen fon dağılımı değişikliği sayısı 12’ye çıkarılmıştır.
KATILIMCI TABANINI GENİŞLETMEYE YÖNELİK ÇALIŞMALAR
Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı’nda, 2022 yılında BES’te yapılacaklar da sıralandı. Buna göre, Türkiye ekonomisinde yüksek oranlı ve istikrarlı büyümenin sağlanmasında finansmanın sürdürülebilir ve sağlıklı kaynaklardan temin edilmesi, dış kaynaklara olan bağımlılığın azaltılması ve kaynakların gelir artırıcı, istihdam sağlayıcı ve verimlilik potansiyeli yüksek alanlara yönlendirilmesinin temel amaç olduğu vurgulanarak, Programda şöyle denildi:
“Amaç; emekliliğe yönelik ve uzun vadeli tasarrufları artırmak amacıyla oluşturulan bireysel emeklilik sistemi, sistemin katılımcı tabanını genişletmeye yönelik çalışmalar kapsamında gelişimini sürdürmektedir. Sistemde istikrarlı büyümenin yakalanabilmesi adına önümüzdeki dönemde katılımcı sayısının ve fon büyüklüğü artışının sürdürülebilir kılınmasına yönelik iyileştirmeler gerçekleştirilecektir.”
