AXA ve Ipsos, 18 ülkede insanların ruh sağlığıyla ilgili bir anket yaptı ve bu durumun giderek kötüleştiğini gözlemledi. Ankete katılanların yüzde 46’sı ruh sağlığıyla ilgili zorluk yaşadığını veya kötü durumda olduğunu belirtti. Yeni teknolojiler bu bozulmada rol oynuyor mu? Ankete katılanların üçte ikisi, günde ortalama 5 saatten fazla (iş saatleri ve hafta sonları hariç) ekran başında zaman geçirmelerine rağmen, ekranların ruh sağlıkları üzerinde olumsuz bir etkisi olduğunu düşünüyor. Ancak teknoloji olumlu bir rol de oynayabilir. Her 10 kişiden 6’sından fazlası zihinsel sağlık soruları için yapay zekayı zaten kullandığını belirtiyor. Bunların yüzde 42’si ise yapay zekanın verdiği tavsiyelere neredeyse her zaman uyuyor.
AXA, IPSOS ile ortaklaşa yürütülen küresel bir çalışma olan Zihin Sağlığı Raporunun en son sürümünü yayınladı. Son sürüm, insanların psikolojik durumlarının sürekli olarak kötüleştiğini, zihinsel sağlıkları hakkında konuşmak için yapay zekanın kullanımının arttığını ve şirketlerin bireyleri destekleme sorumluluğunu vurguluyor. AXA, araştırmanın sonuçlarını basın bülteni olarak paylaştı.
Çalışmaya dahil olan 16 ülkenin 10’unda ruh sağlığı puanları, 2021’deki ilk anket dalgasından bu yana en düşük seviyede. Ankete katılanların yüzde 46’sı zorluk çektiğini veya bunaldığını söylüyor. Bu sonuçlar, psikolojik refahı kalıcı olarak baltalayan stres faktörlerinin birikiminden kaynaklanan yapısal bir eğilimi doğruluyor. Dünya Sağlık Örgütü’ne göre, 2025 yılında ruh sağlığı bozuklukları çok yaygın olmaya devam edecek ve dünya çapında bir milyardan fazla insanı etkileyecek. Bu yaygın kırılganlık bağlamında, ekran karşısında geçirilen zaman veya yapay zekanın artan kullanımı gibi dijital alışkanlıklar, bireylerin nasıl desteklendiğini anlamak ve iyileştirmek için hayati önem taşıyor.
EKRANLAR, YAPAY ZEKA VE RUH SAĞLIĞI
Ekranlar, yapay zeka ve ruh sağlığı, ortaya çıkan riskler ve yeni çözümler arasında. Ankete katılanlar, hafta içi (çalışma ve ders saatleri ile hafta sonları hariç) ortalama 5,1 saat ekran başında zaman geçirdiklerini belirtirken, bu süre Filipinler ve Tayland’da 6,4 saate çıkıyor. Her üç kişiden ikisi, bu tür bir maruz kalmanın, orta düzeyde de olsa, ruh sağlıkları üzerinde çeşitli olumsuz etkileri olduğuna inanıyor.
Aynı zamanda, potansiyel olarak “ruhsal sıkıntı” içinde olduğu belirlenen kişilerin yüzde 43’ü, yıl boyunca bu konuda konuşmak için herhangi bir sağlık uzmanına başvurmadı. Bir uzmana danışmanın önündeki engeller devam ediyor ve çok sayıda olmaya devam ediyor. İlk olarak, tıbbi desteğe ihtiyaç duymama hissi, ardından terapi maliyeti veya zaman yetersizliği. Tıbbi bakımdan kaçınma, bireylerin daha erişilebilir, daha hızlı ve daha az damgalayıcı olarak algıladıkları çözümlere yönelmesiyle yeni yardım arama biçimlerinin önünü açıyor.
YAPAY ZEKA RUH SAĞLIĞINDA YENİ OYUNCU
Bu bağlamda, yapay zekâ katılımcıların günlük yaşamlarında özel bir yere sahip. Yüzde 61’i halihazırda ruh sağlığı konularında yapay zekâ kullandığını belirtiyor. Bu uygulama özellikle Çin, Filipinler ve Türkiye’de yaygın. Dolayısıyla yapay zekâ, ruh sağlığı alanında yeni bir oyuncu olarak ortaya çıkıyor ve birçok engeli ortadan kaldırıyor. Ücretsiz, hızlı yanıtlar sunuyor ve 7/24 erişilebilir, ancak verdiği tavsiyelerin algılanan kalitesi konusunda karışık deneyimler yaratıyor.
Katılımcıların yüzde 55’i yapay zeka platformlarının sunduğu tavsiyelerden memnun olduklarını belirtiyor. Ancak, yapay zekâ halihazırda ruh sağlığı desteği bulmada tatmin edici bir yardım sağlasa da, sorunsuz değil. Kullanıcıların neredeyse üçte biri (%32) yapay zekâ tarafından verilen tavsiyelerden rahatsızlık duyduğunu belirtirken, dörtte birinden fazlası (%28) bazı yapay zekâ önerilerinin kendilerini zararlı davranışlara yönlendirdiğini ifade ediyor.
Ancak katılımcılar, bunun profesyonel tavsiyenin yerini alamayacağı gerçeğinin kısmen farkında görünüyorlar. Katılımcıların yalnızca yüzde 38’i tavsiye ararken yapay zeka platformlarına ruh sağlığı uzmanlarından daha çok güvendiklerini belirtiyor.
RUH SAĞLIĞI EKONOMİYİ DOĞRUDAN ETKİLİYOR
Yapay zekânın ruh sağlığını iyileştirmek için kullanılmasının motivasyonları çeşitli olsa da, bir gerçek değişmez. Denetimli ve sınırlı bir şekilde kullanıldığı takdirde, önleme ve kişinin zorluklarını tanıma konusunda değerli bir araç olabilir.
İnsan boyutunun ötesinde, ruh sağlığının ekonomi üzerinde doğrudan bir etkisi vardır. Depresif ve anksiyete bozuklukları, dünya çapında yıllık bir milyar dolarlık verimlilik kaybına neden olmaktadır. AXA Fransa Datascope 2026’ya göre, Fransa’da uzun süreli hastalık izninin önde gelen nedeni haline gelmiş olup, 30 yaş altı kişilerde hastalık izninin yarısından fazlasını oluşturmaktadır. Ankete katılanların yüzde 84’ü ve hatta 18-24 yaş arası çalışanların yüzde 88’i, işverenleri tarafından sunulan ruh sağlığı ve refah destek programlarına katılacaklarını ifade ederek, şirketlerin tabuları yıkmada ve çalışanları desteklemede oynadığı belirleyici rolün altını çiziyor.
YAPAY ZEKA TERAPİSTLERİN YERİNİ ALAMAZ
AXA Avrupa Pazarları ve Sağlık Bölümü CEO’su Patrick Cohen, şunları söylüyor: “Ruh sağlığıyla ilgili tabuları yıkmak, onu bireysel bir sorun olarak ele almanın ötesine geçmemizi ve günümüzdeki yaşamlarımızı yeniden şekillendiren bağlam ve değişiklikler tarafından yönlendirilen, hepimizi benzeri görülmemiş şekillerde etkileyen kolektif bir zorluk olarak kabul etmemizi gerektirir. Ön saflarda yer alan bir sigorta şirketi olarak, her sorumlu işverenin temel bir engeli aşmaya odaklanması gerektiğine inanıyoruz. Erken destek alanında yapay zekanın artan rolüne tanık oluyoruz. Ancak bu araçlar terapistlerin yerini alamaz. Tanınmış tıbbi uzmanlığa ve sağlam destek mekanizmalarına dayanan yapılandırılmış, tutarlı bir bakım yolu, bu toplumsal zorluğun üstesinden gelmek için hayati önem taşımaktadır.”
