Bolu, İzmir, Muğla, Aydın, Urla, Tire başta olmak üzere sadece son üç gün içinde 19 orman yangını meydana geldi. Türkiye, orman yangınları ve bu yangınların yıkıcı etkisiyle ilk kez karşılaşmıyor. Sadece 2023 yılında bin 711 orman yangını meydana geldi ki, bu 2023 yılında su baskınından sonra ikinci afet olarak istatistiklere yansıdı. Peki, uzmanlar ne diyor? Orman yangınları sigorta sektörünü nasıl etkiliyor?
Bolu, İzmir, Muğla, Aydın, Urla, Tire başta olmak üzere sadece son üç gün içinde 19 orman yangını meydana geldi. Yangınların bazıları kontrol altına alınırken bazıları halen devam ediyor. Yangınların bilançosu da ağır. İzmir’de 43 bina ve 45 bağımsız bölüm yangından etkilendi ve bunlar ağır, yıkık veya orta hasarlı. Manisa’da ise 36 bina, 52 bağımsız bölüm yangından etkilendi; ağır, yıkık, acil yıkılacak bina olarak tespitleri yapıldı.
Türkiye, orman yangınları ve bu yangınların yıkıcı etkisiyle ilk kez karşılaşmıyor. Sadece 2023 yılında bin 711 orman yangını meydana geldi ki, bu 2023 yılında su baskınından sonra ikinci afet olarak istatistiklere yansıdı. 2023 yılında meydana gelen afetlerin yüzde 32’si orman yangınlarından kaynaklandı.
Her sene, hemen hemen aynı bölgelerde orman yangınları oluyor ve kontrol altına alınması günler sürüyor. Uzmanlar, orman yangınlarının mevsimsel olay olduğunu ve 1 Haziran-30 Ekim arasının orman yangını riskinin daha yüksek olduğunu söylüyor. Uzmanlara göre, Türkiye’de 20 milyon hektar ormanlık alanın, yüzde 60’ı yangın riski taşıyor. Türkiye’de yılda ortalama 10 bin hektar ormanlık alanın yandığını ifade eden uzmanlar, “Ancak 2021 yılında Antalya ve Muğla’da 15 gün süren yangında 150 bin hektar yandı. Bu, yıllık ortalamanın 15 katı ve 15 gün içinde yandı. Biz buna mega yangın diyoruz” diyor.
SIRTINI ORMANA DAYAMAK RİSKLİ
Uzmanların orman yangınlarının etkileri konusunda tespitleri ise farklı. Özellikle turizm bölgelerinde birçok yazlık site ve otellerin, sırtını ormana dayadığını, önünde ise deniz olduğunu belirten uzmanlar, “Bu ciddi bir tehlike. İklim değişikliği ile orman yangınları artınca 50 yıl önce yapılan siteler bu duruma göre yapılmamış. Orman yangınları iklimsel bir risk olduğu için de risk her yıl artarak devam ediyor. Bir yerde deprem olduğunda, enerji boşaldığından artık gelecek 100-150 yıl orada deprem olma riski ciddi azalıyor. Ama orman yangını öyle değil, bir yerde orman yangını olmuşsa o bölge her daim riskli ve tehlike altında demektir” şeklinde yorumluyorlar.
ORMAN YANGINI KRİZİ SİGORTA KRİZİNE DÖNÜŞTÜ
Orman yangınları sadece Türkiye’nin sorunu değil; dünyada birçok ülke orman yangınları ve bunun etkileri ile boğuşuyor. BU konuda World Economic Forum’da, ‘Orman yangını riski ve aşırı sıcaklar sigorta sektörünü nasıl değiştiriyor?’ başlıklı bir makale yayınlandı. İklim değişikliği daha fazla doğal afete neden olduğundan sigorta endüstrisinin oranlarını yükselttiği, kapsamı azalttığı ve sigortacıların bazı pazarlardan çıktığının belirtildiği makalede, özetle şu tespitler yapılıyor.
1980’lerden bu yana, orman yangını mevsimi, Amazon, Akdeniz ve Kuzey Amerika’nın Batı ormanlarında özellikle belirgin artışlarla küresel olarak yüzde 27 oranında uzadı. Dünyanın bu yüzyılın sonuna kadar 2.7ºC ısınmaya ulaşabileceğini gösteren yeni araştırmalarla, iklim değişikliği dünyanın çoğunda daha büyük ve daha sık orman yangınlarına yol açıyor. Orman yangını krizi sigorta krizine dönüşüyor. Bazı sigorta şirketleri hem konut hem de ticari gayrimenkul için kapsama alanı sunmamaya başladı. Bunu da nedeni olarak da orman yangınları nedeniyle sigorta endüstrisinin 20 yıllık karını sadece iki yıl içinde kaybetmiş olması gösteriliyor.
Değişken bir iklim riski ortamı sigorta piyasasına önemli zorluklar getirirken, riskleri yönetmek için kullanılabilecek çözümler de var. Geliştirilmiş erken uyarı sistemleri ve yapay zeka (AI) gibi yeni teknolojiler, adaptasyon altyapısına yapılan yatırımlar da toplulukları ve ekonomileri iklim tehlikelerinden korumak için kritik öneme sahiptir. Yangına eğilimli alanlarda inşaatı caydırıcı, yangına dayanıklı çatılar yapılması ve ev duvarlarının altındaki yanıcı olmayan maddelerin kullanımı gibi düzenlemeler yapılabilir.
YANGIN HASARININ ÖTESİNDE KAYIPLAR
Artan orman yangınları sigorta sektörünü de etkiliyor. Son yıllarda yaşanan orman yangınları ciddi sigortalı zararlara neden oldu. İstatistiklere göre, dünyada, 1980’den bu yana orman yangınları nedeniyle küresel sigortalı hak taleplerinde dramatik artış yaşanıyor. Uzmanlar, orman yangınları hakkında, yangınların çoğunun yerleşim yerlerini tehdit etmese de bazılarının geniş orman ürünleri kaynaklarını yok ettiğini söylüyor. Yangınların çoğunlukla kentsel toplulukları doğrudan tehdit etmediğine ifade eden uzmanlar, ancak kereste varlığını yok ettiğini ve bunun da endüstri anlamında iş durması zararlarına yol açtığını vurguluyorlar.
Sigorta uzmanları ise sigortada yangın hasarının ötesindeki kayıpların hesaba katılması gerektiğini söylüyorlar. Uzmanlar, çoğu ticari işletmenin sigortalarının yangına karşı fiziksel kayıp ve hasarı kapsadığını belirterek, orman yangınlarının duman, kurum, kül kayıp ve hasarlarına da neden olduğunu vurguluyorlar. Sigorta uzmanları, orman yangınlarının, iş kesintisi anlamında sigortalı işletmelerde şaşırtıcı zarara neden olduğuna dikkat çekiyorlar ve bu kayıpların, yangının doğrudan verdiği zararı geride bıraktığını vurguluyorlar. Uzmanlar, yangından etkilenmeyen işletmelerin de orman yangını nedeniyle alınan önlemler kapsamında kapanmaya zorlandığını da ifade ediyorlar.
