Kovid-19 kadar kolay bulaşan, ancak enfekte olanların yüzde 25’ini öldüren ve orantısız şekilde çocuklara zarar veren bir hastalık düşünün… Oyun yazarı Edward Albee bir keresinde şöyle demişti: “Çoğu insanın hiç ölmeyecekmiş gibi yaşamak için çok fazla zaman harcadığını görüyorum.” Bulaşıcı hastalıklara verilen küresel tepki de öyle. Başka bir ölümcül patojen ortaya çıkmayacakmış gibi davranarak çok fazla zaman harcadık. SARS, MERS, Ebola ve Zika salgınları, son 20 yılda pandemi hazırlığına yönelik bazı yatırımlara yol açtı, ancak bunlardan birkaçı, ortaya çıkan bulaşıcı hastalıkları tespit etmek, önlemek ve tedavi etmek için gereken kalıcı, sistemik değişikliklerdir. Ve şimdi, insanlığın tüm bilgi ve kaynaklarına rağmen, 18 aydan kısa bir süre önce keşfedilen bir hastalık yüzünden milyonlarca insan öldü. Kovid-19 salgını dünyayı tehdit eden son salgın olmayacak. Şimdi harekete geçerek ve değişiklikleri finanse ederek bir sonrakine daha iyi dayanabiliriz.
Dünya, yeni bir pandemiye hazırlıklı olmak için ne yapmalı? McKinsey & Company, ‘Son salgın değil: Halk sağlığı sistemini yeniden tasarlamak için şimdiden yatırım yapma’ adı altında bir araştırma yaptı ve araştırmanın sonuçlarını da açıkladı. İşte, McKinsey & Company’in, o araştırmasından çarpıcı satır başları:
Kovid-19 krizi, dünyanın ortaya çıkan bulaşıcı hastalıkları tespit etmek ve bunlara yanıt vermek için ne kadar hazırlıksız olunduğunu hatırlatıyor. Küresel olarak kişi başına yılda 5 ABD doları kadar küçük akıllı yatırımlar, gelecekteki salgınlara çok daha iyi hazırlık yapılmasına yardımcı olabilir.
Kovid-19’u Gelecekteki Pandemi İçin Test Çalışması Olarak Görebiliriz
Kovid-19 salgını gözden kaçan zayıflıkları ortaya çıkardı. Güçlü müdahale yeteneklerine sahip olduğu düşünülen bazı ülkeler de dahil olmak üzere birçok ülke, salgınların erken belirtilerini tespit etmede veya bunlara kararlı bir şekilde yanıt vermede başarısız oldu. Bu zayıflıkları düzeltmek kolay olmayacak. Hükümetler, mevcut krizi yönetmeye odaklanmaya devam ediyor, ancak şimdi akıllı yatırımlar yapmak hem devam eden kovid-19 salgınını iyileştirebilir hem de gelecekteki pandemi olasılığını azaltmak için halk sağlığı sistemlerini güçlendirebilir.
Bazıları kovid-19 krizini, yüz yıllık bir olay olarak adlandırırken, mevcut pandemiyi, çok daha ciddi sonuçları olan, yakında gelecek bir pandemi için bir test çalışması olarak görebiliriz. Kovid-19 kadar kolay bulaşan, ancak enfekte olanların yüzde 25’ini öldüren ve orantısız şekilde çocuklara zarar veren bir hastalık düşünün…
Kişi Başına Yılda 5 Dolar Gelecekteki Pandemi Olasılığını Azaltabilir
Kovid-19 salgınının yol açtığı ekonomik kesinti 16 trilyon dolardan fazlaya mal olabilir. Önümüzdeki iki yıl içinde yaklaşık 85 milyar ila 130 milyar dolar ve bundan sonraki yılda yaklaşık 20 milyar ila 50 milyar dolar harcamanın gelecekteki pandemi olasılığını önemli ölçüde azaltabileceğini tahmin ettik. Bu, dünya nüfusu için kişi başına yılda ortalama 5 dolara eşittir. Kişi başına yılda 5 dolar, gelecekteki pandemi olasılığını önemli ölçüde azaltabilir. Bu harcamanın yaklaşık yüzde 27’si küresel ve bölgesel düzeyde, yaklaşık yüzde 73’ü ülke düzeyinde (yüksek gelirli ülkelerde yüzde 8, orta ve düşük gelirli ülkelerde yüzde 65) gerçekleşecektir.
Bulaşıcı Hastalıklar Ortaya Çıkmaya Devam Edecek
Bulaşıcı hastalıklar ortaya çıkmaya devam edecek ve güçlü bir kapasite geliştirme programı, dünyayı kovid-19 pandemisine şimdiye kadar sahip olduğumuzdan daha iyi yanıt vermeye hazırlayacaktır.
Böyle bir programın kapsayabileceği 5 alan ise şöyle: Her zaman açık müdahale sistemleri oluşturmak, bulaşıcı hastalıkları tespit etmek için mekanizmaları güçlendirmek, salgınları önleme çabalarını entegre etmek, dalgalanmaları sürdürürken dalgalanmaları kaldırabilecek sağlık sistemleri geliştirmek. Temel hizmetlerin sağlanması ve teşhis, tedavi ve aşılar için Ar-Ge’nin hızlandırılması. Bu beş hazırlıklara 10 yılda toplam 357 milyar dolarlık bir maliyetle ulaşılabileceğini tahmin ediyoruz.
Krizin Tekrar Olmaması İçin Bilinçli Yatırımlar Yapmalı
Dünya çapında her zaman açık sistemler oluşturmak için, 15 milyar ila 25 milyar dolarlık önden iki yıllık bir yatırım ve bunu takip eden yıllık 3 milyar ila 6 milyar dolarlık (on yıllık toplam 45 milyar ila 70 milyar dolarlık) yatırım yapılmalı.
Dünya kovid-19 pandemisine yanıt vermeye devam ederken, ülkeler böyle bir krizin tekrar olma olasılığını azaltmak için bilinçli yatırımlar yapmalıdır. Önümüzdeki iki yıl içinde 85 milyar ila 130 milyar dolarlık ilk küresel yatırımın (yılda 40 milyar ila 65 milyar dolar) ve ardından her zaman açık sistemleri sürdürmek için yılda 20 milyar ila 50 milyar dolarlık bir yatırımın önemli ölçüde riskleri azaltacağını tahmin ediyoruz.
