SGK, gelir, aylıklardan prim borcu kesintisi ile ilgili genelge yayımladı ve kimlerin emekli maaşlarından kesinti yapılacağı, hangi oranda kesinti yapılacağı konularına açıklık getirdi. Genel sağlık sigortası prim borçları, isteğe bağlı sigorta ve topluluk sigortası prim borçları, tarım sigortası prim borçları, Bağ-Kur prim borçları, kamu görevlilerin prim ve kesenek borçları SGK tarafından emekli maaşlarından kesilecek. Peki, kimlerin maaşlarından kesinti yapılacak, kimlerin yapılmayacak? Maaştan kesinti oranı kaç olacak? Dul ve yetim maaşı alanlardan da kesinti yapılacak mı? İşte detaylar.
SİGORTA GAZETESİ/ÖZEL HABER
Sosyal Güvenlik Kurumu’ndan (SGK), gelir veya aylık alanların, genel sağlık sigortası primi dahil kendi sigortalılığı veya hak sahibi olduğu kişinin sigortalılığı nedeniyle prim, prime ilişkin gecikme cezası ve zammı, borcu bulunanların maaşlarından yüzde 25 oranını geçmemek üzere kesinti yapılarak tahsil edilmesine imkan tanıyan yasa 1 Ocak 2026’da uygulamaya girdi. Yasa ile kesinti dul ve yetim aylığı (ölüm aylığı), sürekli iş göremezlik geliri alanların da maaşlarından yüzde 25 oranında kesinti yapılmasına imkan tanındı.
SGK, gelir, aylıklardan prim borcu kesintisi ile ilgili genelge yayımladı ve kimlerin emekli maaşlarından kesinti yapılacağı, hangi oranda kesinti yapılacağı konularına açıklık getirdi. Genel sağlık sigortası prim borçları, isteğe bağlı sigorta ve topluluk sigortası prim borçları, tarım sigortası prim borçları, Bağ-Kur prim borçları, kamu görevlilerin prim ve kesenek borçları SGK tarafından emekli maaşlarından kesilecek.
KİMLERİN MAAŞINDAN KESİNTİ YAPILACAK?
Genelgeye göre, prim ödeme yükümlüsü kendisi olan kişilerin, kendi sigortalılığı nedeniyle oluşan genel sağlık sigortası primi dahil prim ve prime ilişkin borçları, kendilerine ve hak sahiplerine bağlanan gelir veya aylıklardan, icra takibi olmaksızın veya borçlunun muvafakati aranmaksızın kesinti yoluyla tahsil edilecek.
Sürekli iş göremezlik geliri, malullük, vazife malullüğü, emekli veya yaşlılık aylığı bağlandıktan sonra sigortalıların aylık bağlandığı tarihten önceki döneme ilişkin genel sağlık sigortası prim borçları ile kendi sigortalılığı nedeniyle oluşan prim ve prime ilişkin borçları ödenmekte olan gelir/aylıklardan kesilecek.
Aktif sigortalı iken vefat edenlerden, ölüm tarihinden öncesine ait genel sağlık sigortası primi ile kendi sigortalılığı nedeniyle prim ve prime ilişkin borcu bulunanlar veya borcu bulunduğu aylık bağlandıktan sonra anlaşılanlar ile sürekli iş göremezlik geliri, malullük, vazife malullüğü, emekli veya yaşlılık aylığı bağlandıktan sonra vefat edenlerden gelir ve aylık bağlanma tarihinden önceki döneme ait genel sağlık sigortası primi ile kendi sigortalılığı nedeniyle prim ve prime ilişkin borcu bulunanların ve borcu bulunduğu aylık bağlandıktan sonra anlaşılanların söz konusu borçları hak sahibi olarak gelir-aylık bağlanan eş, çocuk ve ana, babalarına ödenmekte olan ölüm geliri/aylıklarından kesilecek.
Hak sahibi eş, çocuk ve ana, baba olarak ölüm geliri veya ölüm aylığı almakta olanların genel sağlık sigortası prim borçları ile kendi sigortalılığı nedeniyle oluşan prim ve prime ilişkin borçları taraflarına ödenmekte olan ölüm gelir ve aylıklarından; hak sahibinin birden fazla statüden ölüm geliri-aylığı alması durumunda da söz konusu prim borçları ödenen tüm gelir-aylıklardan yüzde 25 oranını geçmemek üzere kesinti yapılmak suretiyle tahsil edilecek.
SGK KESİNTİ DURUMUNU ÖRNEKLERLE AÇIKLADI
SGK, genelgede, kesinti yapılacak durumları örneklerle de anlattı.
Örnek: Sigortalı A’ya 1.1.2025 tarihi itibarıyla yaşlılık aylığı bağlanmıştır. A’nın 1.6.2023-1.11.2024 tarihleri arasında kendi sigortalılığı nedeniyle Kurumumuza genel sağlık sigortası prim borcu bulunduğu aylık bağlandıktan sonra tespit edilmiştir. Söz konusu prim borcu yaşlılık aylığından kesinti yoluyla tahsil edilecek.
Örnek: Sigortalı A, çalışırken 5.8.2025 tarihinde vefat etmiştir. Bu nedenle hak sahibi eşi B ile kızı C’ye ölüm aylığı bağlanmıştır. Ancak vefat eden A’nın 1.4.2022-4.10.2023 tarihleri arasında kendi sigortalılığı nedeniyle Kurumumuza prim borcu bulunduğu aylık bağlandıktan sonra tespit edilmiştir. Söz konusu prim borcu eşi B ve kızı C’ye bağlanan ölüm aylıklarından kesinti yoluyla tahsil edilecek.
Örnek: SGK’dan yaşlılık aylığı alan D’nin 18.11.2025 tarihinde vefat etmiş olması nedeniyle hak sahibi eşi E ile kızı F’ye ölüm aylığı bağlanmıştır. Yaşlılık aylığı alan D’nin 1.6.2021-12.11.2021 tarihleri arasında kendi sigortalılığı nedeniyle SGK’ya genel sağlık sigortası prim borcu bulunmaktadır. Vefat eden D’nin prim borcu eşi E’ye ve kızı F’ye bağlanan ölüm aylığından kesinti yoluyla tahsil edilecek.
DUL, YETİM MAAŞI ALANLARDAN KESİNTİ YAPILACAK
Örnek 4: Sigortalı G, çalışırken 15.10.2024 tarihinde vefat etmiş olması nedeniyle hak sahibi eşi H ile kızı I’ya ölüm aylığı bağlanmıştır. Sigortalı G’nin SGK’ya herhangi bir prim borcu bulunmamakla birlikte eşi H’nin 1.7.2022-12.12.2022 tarihleri arasında kendi sigortalılığı nedeniyle SGK’ya prim borcu bulunduğu tespit edilmiştir. H’nin prim borcu kendisinin aldığı ölüm aylığından kesinti yoluyla tahsil edilecek.
Genelgeye göre, SGK’dan prim borcu olan ve aktif sigortalı iken veya gelir/aylık almakta iken vefat eden kişinin hak sahibi olarak gelir/aylık almayan eş, çocuk veya ana/babasının varsa SGK’dan aldığı kendi sigortalılığına bağlı gelir/aylıkları ile başka bir sigortalıya bağlı hak sahibi sıfatıyla aldığı ölüm geliri/aylığından herhangi bir kesinti işlemi yapılmayacak.
Örneğin;J’nin babası ve eşi vefat etmiştir. J’ye bu kişilerden yalnızca eşi üzerinden hak sahibi olarak ölüm aylığı bağlanmıştır. Ölüm aylığı alan J’nin babasının kendi sigortalılığı nedeniyle SGK’ya prim borcu bulunmakta olup eşinin herhangi bir prim borcu bulunmamaktadır. Buna göre ölüm aylığı alan J’nin babasına ait prim borcu, eşi üzerinden aldığı ölüm aylığından kesinti yoluyla tahsil edilmeyecek.
SG’dan prim borcu olan ve aktif sigortalı iken veya gelir/aylık almakta iken vefat eden kişinin hak sahibi olarak gelir/aylık alan eş, çocuk veya ana/babasının; SGK’dan aldığı kendi sigortalılığına bağlı gelir/aylıklarından, başka bir sigortalıya bağlı hak sahibi sıfatıyla aldığı ölüm geliri/aylığından, borç için herhangi bir kesinti işlemi yapılmayacak. Vefat eden borçlu kişi üzerinden hak sahibi sıfatıyla yakınlarına bağlanmış olan gelir/aylıklardan kesinti yapılabilecek.
Örneğin; K’ye babasının ve eşinin vefat etmesi nedeniyle hem eşinden hem de babasından ölüm aylığı bağlanmıştır. Ölüm aylığı alan K’nin babasının kendi sigortalılığı nedeniyle genel sağlık sigortası kapsamında prim borcu bulunduğu tespit edilmiş olup eşinin SGK’ya herhangi bir borcu bulunmamaktadır. Buna göre ölüm aylığı alan K’nin babasına ait prim borcu babasından dolayı bağlanan ölüm aylığından kesinti yoluyla tahsil edilecek ancak eşi üzerinden aldığı ölüm aylığından herhangi bir kesinti yapılmayacak. Diğer taraftan, ölüm aylığı alan K’nin kendi sigortalılığı nedeniyle SGK’ya prim borcu bulunması halinde aldığı tüm gelir/aylıklardan kesinti yapılabilecek.
KESİNTİ ORANI %10 OLACAK
SGK genelgesinde yapılacak kesinti oranının, maaşın dörtte biri oranında olacağı ve maaşın yüzde 10’unu aşamayacağı belirtildi. Örneğin, emekli aylığı alırken vefat eden kişinin eşine ölüm aylığı bağlandı. Ancak vefat eden sigortalının geçmişte SGK’ya prim borcu tespit edildi. Prim borcu, eşin ölüm aylığından yüzde 10 kesinti yapılarak tahsil edilecek. Bir örnek daha vereyim.
Emekli aylığı alırken vefat eden sigortalının eşine ölüm aylığı bağlandı. Eş aynı zamanda kendi sigortalılığından dolayı da SGK’dan emekli maaşı alıyor. Yani, iki emekli maaşı alıyor. Hem vefat eden sigortalının hem de eşinin geçmişten kaynaklı prim borcu olduğu tespit ediliyor. Bu durumda eşin vefat eden sigortalıdan aldığı maaş üzerinden yüzde 10, kendi sigortalığından dolayı aldığı emekli maaşı üzerinden de yüzde 10 kesinti yapılacak.
