2022 yılından bu yana yemek bedelinin prime esas kazançtan istisna edilip edilemeyeceği tartışma konusuydu. Danıştay İdari Dava Daireler Kurulu, Mayıs ayında verdiği kararla, yemek kartları ile sağlanan yemek yardımlarının sigorta primine tabi olup olmadığına ilişkin tartışmaları bitirdi.
SİGORTA GAZETESİ/ÖZEL HABER
Yemek kartları tartışmasına Danıştay İdari Dava Daireler Kurulu verdiği kararlar son noktayı koydu. 2022 yılından bu yana yemek bedelinin prime esas kazançtan istisna edilip edilemeyeceği tartışma konusuydu. Danıştay İdari Dava Daireler Kurulu, Mayıs ayında verdiği kararla, yemek kartları ile sağlanan yemek yardımlarının sigorta primine tabi olup olmadığına ilişkin tartışmaları bitirdi.
Danıştay, çalışanların yemek kartlarını, restoran, lokanta, kafe, market ve büfe gibi işyerlerinde yemek ve beslenme ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla kullanabileceğine, işverenler tarafından çalışanlara verilen yemek kartlarının sigorta primine tabi olmayacağına hükmetti.
DANIŞTAY İDARİ DAVA DAİRELER KURULU KARARI
Danıştay İdari Dava Daireler Kurulu kararında, “Yemek yardımı; işverenler tarafından, çalışılan gün esas alınarak beslenme ihtiyacının karşılanması amacıyla çalışanlara ayni veya nakdi olarak yapılan bir sosyal yardımdır. Beslenme ise; bireyin maddi ve manevi varlığını sürdürebilmesi için yeterli, dengeli ve sağlıklı besin alması olarak tanımlanabilir. Yemek yardımı, daha geniş anlamıyla bir beslenme yardımıdır” ifadeleri yer alarak, özetle şu görüşlere yer verildi:
“Bu itibarla, yemek kartı/çeki/kuponu vasıtasıyla yapılan ve beslenme amacına matuf olan ayni yemek yardımının yalnızca yemek hizmeti sunan lokanta gibi iş yerlerinde yemek bedeli ödemesi amacıyla kullanılabileceğinin kabul edilmesi, beslenme kavramının daha geniş olan kapsamı ile bağdaşmamaktadır. Beslenme ihtiyacının yemek hizmeti sunan iş yerlerinin yanında aynı zamanda yine beslenmeyi sağlayan besin maddelerinin satın alınması ve tüketilmesi suretiyle giderilmesi de mümkündür. Burada belirleyici olan ana unsur aynî yemek yardımının beslenme ihtiyacının giderilmesinde kullanılmasıdır.
Yemek yardımının ayni olarak yapılması halinde bu yardım tutarının tamamının prime esas kazanca tabi tutulmayacağı, yemek yardımının nakdi olarak yapılması halinde ise SGK tarafından tutarları yıllar itibarıyla belirlenecek nakdi yemek yardımı tutarlarının prime esas kazanca tabi tutulmayacağı, bu tutarı aşan kısmın ise prime esas kazanca tabi tutulacağı hükme bağlanmıştır. Sosyal veya kişisel bir ihtiyacın karşılanması için işveren tarafından yapılan ve çalışanın işverene sunduğu emeğin karşılığı olan ücret ya da sair yan ödemeler kapsamında yer almayan, sadece mal veya hizmet olarak sağlanan sosyal amaçlı yardımlar ayni yardım olarak tanımlanmıştır. Ayni yardımın bizzat işveren tarafından değil de, işverenle bağıtlanan bir sözleşme gereğince üçüncü kişiler tarafından ifa ediliyor olması, bu yardımın aynî yardım niteliğini kaybettirmez.
AYNİ VE NAKDİ YEMEK YARDIMI
Ayni yemek yardımı ile nakdi yemek yardımı arasındaki en önemli fark, ayni yemek yardımında bu yardımın fiili yemek şeklinde verilmesi veya yemek ve beslenme amacına yönelik mal ve hizmet sunan işyerleri aracılığıyla kullanılması, nakdi yemek yardımında ise bu koşutun aranmamasıdır. Bu belirleyici ayrım nedeni ile yasa koyucu tarafından ayni yemek yardımının tamamı prime esas kazanca dâhil edilmez iken, nakdi yemek yardımının SGK tarafından tutarları yıllar itibarıyla belirlenen belli bir kısmının prime esas kazanca dâhil edilmemesi yoluna gidilmiştir.
Yemek kartının, faturalı olarak sunulan bir hizmet olduğu, yemek kartında bulunan bakiyenin nakit olarak çekilemeyeceği ve nakit gibi her mecrada (yemek ve besin maddesi satışı yapan üye işyerleri dışındaki işletmelerde) kullanılamayacağı tartışmasız olduğundan, bu nitelikleri haiz yemek kartı ile yapılan yardımın aynî yemek yardımı olduğu sonucuna ulaşılmaktadır.
SİGORTA PRİMİNE TABİ TUTULMAYACAK
Danıştay İdari Dava Daireler Kurulu bu kapsamda; yemek kartlarının lokanta, restoran, market ve büfe gibi işyerlerinde çalışanların yemek ve beslenme ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla kullanılmasının ayni yardım niteliğinde olduğuna hükmetti. İşverenlerin, çalışanlarına yemek kartıyla sağladıkları yardımların nakdi ödeme olarak kabul edilemeyeceğine, dolayısıyla da sigorta primine tabi tutulamayacağına karar verdi.
SGK, yemek kartlarıyla ilgili 2024’ün sonunda genelge yayımlayarak, bu konudaki kafa karışıklıklarını da ortadan kaldırmıştı. Genelge, Danıştay İdari Dava Daireler Kurulu kararı öncesi yayımlanmıştı ve Danıştay’ın kararı ile SGK’nın genelgesi örtüşmüş oldu.
YEMEK KARTLARINDA UYGULAMA NASIL OLACAK?
Bu kapsamda yemek kartları ile ilgili uygulama şöyle olacak:
1 Ocak 2025 tarihinden itibaren yemek bedelinin prime esas kazançtan istisna edilecek günlük tutarı 158 TL olacak.
İşverenlerce işyerinde kendi imkanlarıyla yemek verilmesi halinde bu durum sigorta primine esas kazanca dahil edilmeyecek. İşveren yemek şirketi ile anlaşıp, işyerinde çalışanlara yemek verirse bu durumda yemek şirketine yapılan ödemeler prime esas kazanca dahil edilmeyecek.
Yemek kartı, çeki veya kuponuna yüklenen yemek bedeli tutarı prime esas kazanca dahil edilmeyecek.
Yemek kartı, çeki, kuponu yemek bedeli ödemesi dışında nakit ya da nakit yerine geçecek şekilde başka amaçlarla kullanılırsa günlük 158 TL’lik tutar prime esas kazanca tabi tutulmayacak, ancak bu tutarı aşan kısım sigorta primine tabi olacak ve prim kesintisi yapılacak.
