2021 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı’na göre 2021’de tasarrufların artırılması için bireysel emeklilik sistemine çok iş düşecek. Programa göre, sistemde istikrarlı büyümenin yakalanabilmesi adına önümüzdeki dönemde katılımcı sayısının ve fon büyüklüğü artışının sürdürülebilir kılınmasına yönelik iyileştirmeler gerçekleştirilecek.
2021 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı, Resmi Gazete’de yayımlandı. Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Strateji ve Bütçe Başkanlığınca hazırlanan ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından onaylanan programda, Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) ve sigorta sektörünün mevcut durumu detaylı anlatılarak, 2021’de BES ve sigortacılıkta atılacak adımlar detaylı anlatıldı.
Özellikle BES’e 2021 Yılı Programı’nda detaylı yer verildi. Bu kapsamda yurtiçi tasarrufların artırılmasında 2021’de BES’e büyük görev düşeceği görülüyor.
2021 Programı’nda, tasarruf konusunda, Türkiye’nin büyüme hedeflerine ulaşması için yatırımların finansmanında yurt içi tasarrufların oldukça önemli bir rolü bulunduğuna değinilerek, ekonomide büyüme hedeflerinin gerçekleştirilmesi için yurt içi tasarrufların artırılmasıyla tasarruf-yatırım açığını azalacağına, Türkiye ekonomisinin olası şoklara daha dayanıklı hale geleceğine ve cari işlemler açığına bağlı kırılganlıkların azalacağına dikkat çekiliyor.
Yurtiçi Tasarruf Oranı Yüzde 26
Programda, toplam yurt içi tasarruf oranının, 2009-2019 yılları arasında ortalama yüzde 24,4 olarak gerçekleştiği belirtilerek, “Söz konusu oran 2011 yılı ve sonrasında artış sergileyerek 2018 yılında yüzde 27,7’ye ulaşmış ancak dengelenme sürecinde 2019 yılında bir önceki yıla göre, kamu tasarruflarında kaydedilen azalışın etkisiyle yüzde 26 olarak gerçekleşmiştir. 2019 yılında ülkemizde OECD ve Avrupa Birliği ortalamasının üzerinde seyreden tasarruf oranı, orta-yüksek gelirli ülkelerin tasarruf oranlarının altında seyretmeye devam etmektedir. Toplam tasarruf-yatırım dengesi 2019 yılında fazla vererek yüzde 1,2 düzeyinde gerçekleşirken, salgının 2020 yılında tasarruf ve yatırım davranışlarını etkileyen başlıca unsur olması beklenmektedir” deniliyor.
Dövizli BES’ten Beklenti Yüksek
Uzun vadeli tasarrufların artırılması bakımından önemli olan bireysel emeklilik uygulamasında kayda değer ilerlemeler sağlandığına değinilen Raporda, şu görüşlere yer veriliyor:
“2012 yılında 3,1 milyon olan katılımcı sayısı, 2 Ekim 2020 itibarıyla yaklaşık 6,9 milyona ulaşmış, fon büyüklüğü ise 20,3 milyar TL’den 149,8 milyar TL’ye (19,9 milyar TL’si devlet katkısı) yükselmiştir. Ayrıca gönüllülük esasına dayalı BES’in yanı sıra, 2017 yılında yürürlüğe giren otomatik katılım uygulamasına göre çalışan ve 45 yaşını doldurmamış tüm vatandaşların kapsam altına alınmasıyla sistemin yaygınlaşması için önemli bir adım atılmıştır. 2 Ekim 2020 itibarıyla sistemde 5,6 milyon çalışan katkı payı ödemeye devam ederken toplam fon büyüklüğü 10,8 milyar TL’ye ulaşmıştır.
Yurt dışında yaşayan Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarına ve Mavi Kart sahiplerine dövizli BES imkânı sağlayan Kanun değişikliği Resmi Gazete’de 26 Mart 2020 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. 24 Nisan 2020 tarihinde yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararıyla yabancı para cinsinden katkı payı ödemelerinde yüzde 10 devlet katkısı getirilmiştir. Yurtdışında yaşayan 6,5 milyonu aşkın vatandaşın BES’e dâhil olması halinde fon tutarı ve katılımcı sayısı büyüklüğü açısından mevcut sisteme katkı sağlaması öngörülmektedir.”
2021’de İyileştirmeler Yapılacak
2021 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı’nda tasarrufların artırılması için 2021’de atılacak adımlara da yer verildi ve yapılacaklar şöyle sıralandı:
“Türkiye ekonomisinde yüksek oranlı ve istikrarlı büyümenin sağlanmasında finansmanın sürdürülebilir ve sağlıklı kaynaklardan temin edilmesi, dış kaynaklara olan bağımlılığın azaltılması ve kaynakların gelir artırıcı, istihdam sağlayıcı ve verimlilik potansiyeli yüksek alanlara yönlendirilmesi temel amaçtır. Emekliliğe yönelik ve uzun vadeli tasarrufları artırmak amacıyla oluşturulan bireysel emeklilik sistemi, sistemin katılımcı tabanını genişletmeye yönelik çalışmalar kapsamında gelişimini sürdürmektedir. Sistemde istikrarlı büyümenin yakalanabilmesi adına önümüzdeki dönemde katılımcı sayısının ve fon büyüklüğü artışının sürdürülebilir kılınmasına yönelik iyileştirmeler gerçekleştirilecektir.”
2021 Programında Tasarruf ve BES’te Hedefler
| Performans Göstergeleri | 2019 | 2020 (3) | 2021 (4) |
| Yurtiçi Tasarruf Oranı (GSYH İçinde) | 26 | 25,1 | 24,9 |
| Kamu Kesimi Tasarruf Oranı (GSYH İçinde) (5) | 0 | -3,2 | -1,6 |
| Özel Kesim Tasarruf Oranı (GSYH İçinde) | 26 | 28,3 | 26,5 |
| BES Katılımcı Sayısı Milyon Kişi (1) (6) | 12,2 | 12,6 | 13,5 |
| BES Fon Tutarı Milyar TL (1) (2) | 113,9 | 139,4 | 170,5 |
(1) Yılsonu itibarıyla gönüllü ve otomatik katılıma dayalı sistemlerin toplamıdır. (2) 2018 fiyatlarıyla. (3) Gerçekleşme Tahmini. (4) Program. (5) Bu gösterge aynı zamanda merkezi yönetim bütçesinde yer alan Stratejik Yönetim ve Kaynak Tahsisi Programının performans göstergelerinden biridir. (6) Bu gösterge aynı zamanda merkezi yönetim bütçesinde yer alan Finansal Sistemin Geliştirilmesi ve Sigortacılık Programının performans göstergelerinden biridir.
