Yeni uygulanmaya başlayan kovid-19 aşısının yıl boyunca yaygınlaşacağı varsayımına dayalı olarak, küresel ekonominin 2021 yılında yüzde 4 büyümesi bekleniyor. Ancak, Dünya Bankası’nın Ocak 2021 tarihli Küresel Ekonomik Beklentiler raporuna göre, politika yapıcıların salgını hafifletmek ve yatırımları arttırıcı reformları uygulamak için kararlı bir şekilde harekete geçmemeleri halinde toparlanmanın muhtemelen zayıf kalacağı tahmin ediliyor.
Dünya Bankası’nın 2021 Küresel Ekonomik Beklentiler raporuna göre; küresel ekonomi 2020 yılında kaydedilen yüzde 4,3’lük daralmanın ardından yeniden büyüse de, salgın çok sayıda insanın ölümüne ve hastalanmasına yol açarak, milyonlarca insanı yoksulluğa sürükledi ve uzun bir süre ekonomik faaliyeti ve gelirleri baskılaması muhtemel görünüyor. En önemli kısa vadeli politika öncelikleri, kovid-19’un yayılmasını kontrol altına almak ve aşı dağıtımını hızlı ve yaygın bir şekilde sağlamak olarak görünüyor. Ekonomik toparlanmayı desteklemek için, yetkililerin ayrıca kamu borçlanmasına daha az bağımlı olan sürdürülebilir büyümeyi hedefleyen bir yeniden yatırım döngüsünü sağlamaları da gerekiyor.
Dünya Bankası Grubu Başkanı David Malpass konu ile ilgili olarak şunları söyledi: “Küresel ekonominin durgun bir toparlanma sürecine girdiği görülmekle birlikte, politika yapıcılar halen kırılgan durumdaki bu küresel toparlanma sürecinin ivme kazanarak sağlam bir büyüme doğrultusunda temellerini güçlendirmesini sağlama yönünde çaba sarf ederken halk sağlığı, borç yönetimi, bütçe politikaları, merkez bankası politikaları ve yapısal reformlar gibi alanlarda oldukça çetin zorluklarla karşı karşıya kalmışlardır. Salgının etkilerinin üstesinden gelmek ve yatırımlarla ilgili olumsuz havaya karşı koymak için, iş ortamlarını iyileştirmeye, işgücü ve ürün pazarı esnekliğini artırmaya ve şeffaflığı ve yönetişimi güçlendirmeye yönelik büyük bir hamle yapılması gerekiyor.”
Farklı Büyüme Sonuçları Halen Mümkün
Rapora göre, 2020 yılında küresel ekonomik faaliyette yaşanan çöküşün, temel olarak gelişmiş ekonomilerdeki daha sığ daralmalar ve Çin’deki daha güçlü toparlanma sayesinde önceden tahmin edilenden biraz daha az şiddetli olduğu tahmin ediliyor. Öte yandan, diğer yükselen piyasaların ve gelişmekte olan ekonomilerin çoğunda faaliyette yaşanan kesintiler beklenenden daha şiddetli olmuştur. Dünya Bankası Grubu Başkan Yardımcısı ve Baş Ekonomisti Carmen Reinhart “Büyüme şokları kırılgan hanehalklarını ve işletme bilançolarını etkilediğinden dolayı, bu ülkelerin çoğundaki finansal kırılganlıkların da ele alınması gerekecektir” dedi.
Kısa vadeli görünüm halen oldukça belirsizdir ve farklı büyüme sonuçları halen mümkün görünüyor. Enfeksiyonların artmaya devam ettiği ve aşının piyasaya sürülmesinde gecikmelerin yaşandığı bir olumsuz senaryo, 2021 yılındaki küresel büyümeyi yüzde 1,6 ile sınırlayabilir. Bu arada, pandeminin başarılı şekilde kontrol altına alındığı ve daha hızlı bir aşılama sürecinin yaşandığı olumlu bir senaryoda ise, küresel büyüme hızı neredeyse yüzde 5’e kadar çıkabilir. Gelişmiş ekonomilerde, enfeksiyonların yeniden canlanmasının ardından, zaten daha yeni başlamış olan toparlanma üçüncü çeyrekte yeniden durdu. Bu gelişmeler toparlama sürecinin yavaş ve zorlu geçeceğini gösteriyor. 2020 yılında tahmini olarak yüzde 3,6 daralan ABD GSYH’sının 2021 yılında yüzde 3,5 artması bekleniyor. Avro bölgesinde, 2020 yılındaki ‘deki yüzde 7,4’lük düşüşün ardından, GSYH’nın bu yıl yüzde 3,6 artması bekleniyor. Geçtiğimiz yıl yüzde 5,3 küçülen Japonya’daki ekonomik faaliyetin 2021 yılında yüzde 2,5 artacağı tahmin ediliyor.
Çin’in Yüzde 7,9 Büyümesi Bekleniyor
Çin de dahil olmak üzere yükselen piyasalarda ve gelişmekte olan ekonomilerde toplam GSYH’nın 2020 yılında yüzde 2,6’lık bir daralmanın ardından 2021 yılında yüzde 5 büyümesi bekleniyor. Geçen yıl yüzde 2 büyüyen Çin ekonomisinin bu yıl yüzde 7,9 oranında büyümesi bekleniyor. Çin dışındaki yükselen piyasa ve gelişmekte olan ekonomilerin 2020 yılındaki yüzde 5’lik bir daralmanın ardından 2021 yılında yüzde 3,4 oranında büyüyeceği tahmin ediliyor. Düşük gelirli ekonomiler arasında, 2020 yılında yüzde 0,9 daralan faaliyetin 2021 yılında yüzde 3,3 artması bekleniyor.
Dünya Bankası Grubu’nun Adil Büyüme ve Finansal Kuruluşlardan sorumlu Başkan Yardımcısı Vekili Ayhan Köse konu ile ilgili olarak şunları söyledi: “Pandemi, yükselen piyasalarda ve gelişmekte olan ekonomilerde borç risklerini önemli ölçüde artırmıştır ve zayıf büyüme beklentilerinin borç yüklerini daha da arttırması ve borçluların borç servisi kapasitelerini aşındırması muhtemeldir. Küresel toplum, son dönemdeki borç birikiminin bir dizi borç kriziyle sonuçlanmamasını sağlamak için hızlı ve güçlü bir şekilde harekete geçmelidir. Gelişmekte olan dünya, kaybedilen bir on yılı daha kaldıramaz. Gelişmekte olan dünya, kayıp bir on yılı daha kaldıramaz.”
Avrupa Yüzde 3,3 Büyüyecek
Dünya Bankası’nın Küresel Ekonomik Beklentileri raporunda bölgesel görünümler bölümünde Avrupa ve Orta Asya bölgesinin 2021’de yüzde 3,3 büyüyeceği tahmin ediliyor.
Rapora göre; kovid-19 vakalarının yeniden artışa geçmesi faaliyette kalıcı kesintilere neden olduğundan dolayı bölgesel ekonominin 2021 yılında sadece ılımlı bir şekilde yüzde 3,3 kadar artacağı tahmin edilmekte. Bu görünüm, etkili bir aşının 2021’in başlarında gelişmiş ekonomilerde ve Rusya da dahil olmak üzere başlıca yükselen piyasalarda ve gelişmekte olan ekonomilerde, yılın ilerleyen aylarında da diğer ülkelerde dağıtılması kabulüne dayanmakta. Ayrıca bölgede jeopolitik gerilimlerin yeniden yükselmeyeceği varsayılmakta.
Türkiye’nin Yüzde 4,5 Büyüyeceği Tahmin Ediliyor
Bölgenin en büyük ekonomisi olan Rusya’daki büyüme hızının, ülke kovid-19 vakalarında yeniden yükselen bir hızlanma ile boğuştuğundan dolayı, 2021 yılında sadece yüzde 2,6’lık ılımlı bir oranda gerçekleşeceği öngörülmektedir. Bir aşının yaygınlaştırılması, endüstriyel emtia fiyatlarının yükselmesi ve destekleyici politika önlemlerinin sürdürülmesinin büyümeyi destekleyeceği tahmin edilmektedir. Bölgenin ikinci büyük ekonomisi olan Türkiye ekonomisinin, 2021 yılında iç talepteki toparlanmanın sürmesi ve dış talebin artması ile birlikte yüzde 4,5 büyüyeceği tahmin edilmektedir.
Avro bölgesindeki yeniden canlanma ile birlikte ticarette kaydedilen toparlanmanın desteğiyle Orta Avrupa’da büyüme hızının bu yıl yüzde 3.6’ya yükselmesi öngörülmektedir. Sıfıra yakın politika faiz oranları (Macaristan, Polonya) dahil olmak üzere, istisnai politika uyumlaştırmalarının 2021 boyunca devam etmesi beklenmektedir. Batı Balkanlar’da, kovid-19 salgınının kontrol altına alınması ile birlikte tüketiciler ve işletmeler arasında güvenini yeniden sağlanacağı ve siyasi istikrarsızlığın azalacağı varsayılarak büyüme hızının 2021 yılında yüzde 3,5’e çıkması beklenmektedir.
Doğu Avrupa’da Büyüme Tahmini Yüzde 1,3
Doğu Avrupa alt bölgesinde, pandemi ile ilgili zorluklar, düşük iç talep ve Belarus’taki siyasi gerilimler sebebiyle ekonominin 2021 yılında sadece yüzde 1,3 oranında büyüyeceği öngörülmektedir. Güney Kafkasya’da, pandemi ve çatışmalarla ilgili şokların ortadan kalkması ve tüketiciler ve işletmeler arasında artan güvenin turizmi iyileştirmesiyle birlikte, 2021 yılında büyümenin yüzde 2,5 oranında hızlanması beklenmektedir. Orta Asya’da, bölgenin Çin’in Kuşak ve Yol Girişimi ile entegrasyonunu derinleştirmesi ile birlikte, emtia fiyatlarındaki ve doğrudan yabancı yatırımlardaki mütevazı artışın desteğiyle desteklenen büyümenin bu yıl yüzde 3’e çıkması beklenmektedir.
