Çalışan, emekli olduktan sonra aynı işyerinde çalışmaya devam edecekse önünde iki seçenek var. Birincisi, işveren ile anlaşarak, emekli olduktan önceki çalıştığı yıllara ait kıdem tazminatını alır.
Birkaç gündür kamuoyunda, Yargıtay’ın, emekli olup da çalışmaya devam edenlerin kıdem tazminatı ile ilgili kararı konuşuluyor. Aslında, emekli aylığı alarak çalışmaya devam edenlerin kıdem tazminatı konusu işveren ile çalışan arasında sık karşılaşılan anlaşmazlıklar arasında geliyor. Bu nedenle de Yargıtay’ın da bu konuda geçmişte verdiği birçok karar bulunuyor. Emekli olup da çalışmaya devam eden milyonlarca çalışanın kafası karışık. Farklı işyerinde çalışılırsa tazminatı kim öder, aynı işyerinde çalışmaya devam edilirse hangi maaş üzerinden tazminat alınır, emekli çalışanlar kaç kere kıdem tazminatına hak kazanılır?
Çalışanlarla, emekli olduktan sonra çalışmaya devam edenlerin hakları arasında büyük farklılıklar yok; her iki kesim de aynı haklara sahipler. Çalışanlar, emekli olduktan sonra ister aynı işyerinde isterse de farklı işyerinde çalışmaya devam edebilir. Bu konuda da çalışanların iki seçeneği var. Birincisi, emekli maaşından kesinti yapılmaz, ancak çalışmaya devam edilen işyerinden alınan maaştan Sosyal Güvenlik Destek Primi (SGDP) ödenir. İkincisi, aylığını kestirip, prim ödemeyi tercih edebilirler.
SGDP’yi hem çalışan hem de işveren öder. Kamuda çalışanların ise emekli aylığından kesinti yapılır. Toplam kesinti tutarı ise yüzde 32’dir. Bunun yüzde 7.5’i işçiden, yüzde 22.5’i de işverenden kesilir. Emekli olduktan sonra çalışmaya devam edenlerden kısa vadeli sigorta kolları primi kesilmez. Kendi adına tarımsal faaliyette bulunanlardan, işçi olarak ya da devlet memuru olarak çalışıp emekli olduktan sonra kendi işini kuranlardan, eğitim kurumlarında ücret karşılığı ders verenlerden, vakıf üniversitelerinde görev alanlardan SGDP kesintisi yapılmıyor.
Çalışan, emekli olduktan sonra aynı işyerinde çalışmaya devam edecekse önünde iki seçenek var. Birincisi, işveren ile anlaşarak, emekli olduktan önceki çalıştığı yıllara ait kıdem tazminatını alır. Böylece kıdemini sıfırlamış olur. İşveren ile yeni bir iş sözleşmesi yaparak çalışmaya devam eder. İkincisi, çalışan, emekli olup, kıdem tazminatını almadan aynı işyerinde çalışmaya devam eder. Kıdemini sıfırlamış çalışan, çalışmaya devam ettiği işyeri tarafından işten çıkartılırsa, emekli olup da tazminatını aldığı tarihten sonraki çalıştığı yıllar için yeniden tazminat alabilir. Nitekim Yargıtay’ın, emekliliği gelen çalışanın kıdem tazminatını alıp, aynı işyerinde çalışmaya devam etmesi durumunda kıdeminin sıfırlandığı ile ilgili geçmişte kararları var.
Emeklilik nedeniyle kıdem tazminatını alıp, Sosyal Güvenlik Destek Primi ödeyerek, çalışmaya devam edenler, kendi isteğiyle işten ayrılmak isterse kıdem tazminatını talep edemez. SGDP ödemek yerine aylığını kestirip, çalışmaya devam edenler ise, kendi isteği ile işten ayrılırsa, kıdem tazminatını işverenden isteyebilir. Emekli olarak çalışmaya devam eden kişiyi işveren çıkarırsa, kıdem tazminatını ödemek durumundadır.
Emekli olup da kıdem tazminatını almadan çalışmaya devam edenler; sağlık gibi tazminat hak edecek gerekçelerle işten kendi istekleri ile ayrılır veya işveren iş sözleşmesini sonlandırırsa hem emeklilik öncesi hem de emeklilik sonrası çalışma süresi birleştirilerek, son alınan ücret üzerinden çalışana kıdem tazminatı ödenir.
Emekli olup da kıdem tazminatını almadan çalışmaya devam edenler kıdem tazminatını hak edecek gerekçeler olmadan kendi istekleri ile işten ayrılırlarsa durum biraz farklılaşıyor. Yargıtay’ın bu konuda geçmişte verdiği karara göre (6.11.2019 tarihli Yargıtay 9. Hukuk Dairesi kararı) çalışanın haklı gerekçe göstermeden işten ayrılması nedeniyle kıdem tazminatını alamayacağına, ancak emeklilikle sona eren ilk döneme ait tazminat ödeneceğine, tazminatında da emekli olduğu tarihteki giydirilmiş ücreti üzerinden ödeneceğine hükmediyor. Bir örnekle anlatayım ki, daha net anlaşılsın. 10 yıldır çalıştığınız işyerinden 2020 yılının ağustos ayında emekli oldunuz, kıdem tazminatını almadınız ve aynı işyerinde çalışmaya devam ettiniz. 2022’nin ağustos ayında işyerinden kıdem tazminatını hak edecek gerekçe göstermeden kendi isteğinizi ile ayrılmak istediniz. Yargıtay’ın kararına göre, emekli olduğunuz 2020 yılı ağustos ayına kadar çalıştığınız 10 yıllık kıdeminizi işveren, yine 2020 ağustos ayındaki giydirilmiş ücretiniz üzerinden ödeyecek. 2022’nin ağustos ayına kadar çalıştığınız iki yıllık kıdeminizi ise alamayacaksınız.
