BES ile birlikte BES aracıları, yeni bir iş kolu olarak istihdam piyasasında yerini aldı. Her geçen yıl aracıların sayısı artıyor ve her sene de 5 bine yakın kişi, bireysel emeklilik aracısı oluyor. Peki, BES aracısı nedir, kimler aracı olabilir, şartlar neler? İşte, detaylar…
Yazan: OBEN ÜNÜVAR
2003 yılında başlayan BES ile birlikte BES aracıları, yeni bir iş kolu olarak istihdam piyasasında yerini aldı. Her geçen yıl aracıların sayısı artıyor ve her sene de 5 bine yakın kişi, bireysel emeklilik aracısı oluyor. Şimdilik, BES aracısı sayısı 80 bine yakın. Genelde de 36 ila 40 yaş arasında olanlar bu mesleği tercih ediyor. Tamamına yakını üniversite mezunu ve mesleği seçenlerin yüzde 54’e yakını da kadın çalışanlardan oluşuyor.
Peki, BES aracısı nedir? Emeklilik şirketi tarafından katılımcılara sunulan emeklilik sözleşmelerine yönelik olarak tanıtım, bilgilendirme, satış işlemlerine aracılık eden veya bunları emeklilik şirketi adına yapan kişiler, bireysel emeklilik aracısı olarak adlandırılıyor. Bu aracılar, BES’e katılmak isteyenlere yaşları, getiri beklentileri ve emeklilik dönemindeki gelir hedefleri ile risk profillerine bağlı olarak, sistemin uzun vadeli yapısını da göz önünde bulundurarak emeklilik planları ve fonları hakkında bilgi veriyor. Katılımcının taleplerini dikkate alarak, bireysel emeklilik sözleşmesine ilişkin gerekli bilgi ve belgeleri düzenliyor.
YÜZDE 54’Ü KADIN, YÜZDE 46’SI ERKEK
Emeklilik Gözetim Merkezi (EGM), bireysel emeklilik aracılarına yönelik son verileri paylaştı. Buna göre aracıların sayısı 80 bine yaklaştı. Aracıların yüzde 54’e yakını kadınlardan, yüzde 46’sı da erkeklerden oluşuyor. Bu mesleği seçenlerin yaş aralıklarına bakıldığında ise 36 yaş üzeri olanların ilgi gösterdiği görülüyor. Üniversite mezunları arasında bireysel emeklilik aracılığı çok yaygın değil. Bunun da nedeni; finans piyasaları konusunda deneyim gerektirmesi ve mesleğe girişte yapılan sınavlar. Bu nedenle de 36 yaş üzeri, bireysel emeklilik aracısı olmayı daha çok tercih ediyor. Öyle ki, 40 ila 50 yaş arası olanların sayısı da azımsanmayacak boyutta. Açıklanan son veriler çerçevesinde BES aracılarının yüzde 88’i üniversite mezunu; kalan ise meslek yüksekokulu mezunu.
Bireysel emeklilik aracıları, ‘bireysel emeklilik uzmanı’, ‘finansal danışman’ ve ‘bireysel güvence danışmanı’ adı altında; emeklilik şirketlerinden sigorta ve bireysel emeklilik acentelerine, sigorta brokerlerinden bankalara, sermaye piyasası aracı kurumlarından mali kuruluşlara, portföy yönetim şirketlerine ve eğitim kurumlarına kadar çok geniş alanda çalışabiliyor. Ayrıca bireysel emeklilik aracısı lisansına sahip olanlar; hukuk büroları ve danışmanlık şirketlerinde danışman olarak, eğitim kurumlarında eğitmen olarak ve finansal kuruluşlarda personel ya da yönetici olarak da görev alabiliyor.
NASIL BES ARACISI OLUNUYOR?
Nasıl BES aracısı olunuyor? Aracı olmak için sadece üniversiteden mezun olmak ya da finans piyasasında deneyim sahibi olmak yetmiyor. Birinci kural; kısa adı e-BEAS olan, Emeklilik Gözetim Merkezi tarafından yapılan Bireysel Emeklilik Aracıları Sınavı’na katılmak. Sınava girmeyen, girip de başarılı olamayanlar bu meslekte çalışamıyor. E-BEAS, bireysel emeklilik aracılığı faaliyetinde bulunmak isteyenlerin lisans almaları için katılmak zorunda oldukları bir sınav. Emeklilik Gözetim Merkezi tarafından elektronik ortamda, çoktan seçmeli olarak yapılıyor. Sınavın amacı, bireysel emeklilik aracısı adaylarının mesleki yeterlilikleri ile bilgi ve becerilerini ölçmek.
Üniversite mezunları bireysel emeklilik aracısı olmak için sınava katılabiliyor. Bunun dışında üniversitelerin bazı ön lisans programlarından ve meslek yüksekokullarından mezun olanların da sınava katılma hakkı bulunuyor. İki yıllık bankacılık, sigortacılık, borsa ve finans, işletme, maliye, menkul kıymetler ve sermaye piyasası, muhasebe, para ve sermaye yönetimi, pazarlama ve satış yönetimi ön lisans programlarından mezunlar e-BEAS sınavına katılabiliyor.
SINAVLARA NASIL BAŞVURULUYOR?
Sınava nasıl başvuruluyor? Emeklilik Gözetim Merkezi, bunun için elektronik bir platform kurdu. Sınava girecek kişiler bu platform üzerinden e-Devlet’e yönlendiriliyor ve TC kimlik numarası ile kayıt yapılabiliyor. Sonrasında platform üzerinden; sınav başvurusu, sınav tarihi seçimi, BES sözleşmesi satış yetkisi başvurusu gibi tüm işlemler yürütülüyor.
Sınavda ise 100 soru soruluyor ve bunlar; temel işletme ve iktisat, finans ve yatırım araçları, sigortacılık, satış yönetimi ve pazarlama, katılım esaslı bireysel emeklilik, emeklilik sistemleri ile mevzuat konularından oluşan sorular oluyor. Sınavda başarılı olmak için de 100 sorunun ortalama 65’inin doğru cevaplanması gerekiyor.
BES aracılarının, deneyim süresine göre maaş skalası da değişiyor ama bireysel emeklilik aracılarının ortalama maaşı 60 bin liralarda ve bu alanda deneyim arttıkça maaş da yükseliyor.
