Merkez Bankası, Finansal İstikrar Raporu’nu yayımladı. Raporda, “Kovid-19 ve Uluslararası Hanehalkı Tasarruf Gelişmeleri” başlığı altında salgın döneminde tasarrufların gelişimine değinildi. Buna göre, hanehalkının tasarruflarının GSYİH’ya oranı yüzde 15’e yükseldi. Raporda, “Hanehalkının tasarrufları daha önce görülmemiş seviyelerde arttı” denildi.
Finansal İstikrar Raporu’nda, salgın döneminde hem Türkiye hem de uluslararası hanehalkının tasarruf gelişimine detaylı yer verildi. Rapora göre salgın döneminde hanehalkının tasarruflarının GSYİH’ya oranı yüzde 15’e yükseldi.
Türkiye’de hanehalkı tasarruflarının büyük çoğunluğunun mevduat hesaplarında değerlendirildiğinin, salgınla beraber yaşanan ekonomik ve sosyal kapanma döneminde vadeli mevduatların payı yatay seyrine devam ederken bireylerin nakit ihtiyaçlarını karşılayabilecek durumda olma eğiliminin vadesiz mevduatlarda ciddi bir artış yaşanmasına neden olduğuna değinilen raporda; “Yılın ikinci çeyreğinde diğer varlık kalemlerinin paylarının da önceki dönemlere kıyasla artması, bireylerin ihtiyat saikiyle tasarrufta bulunduğuna işaret etmektedir. Mevduat faiz oranlarında gözlenen düşüşle beraber hisse senetleri ve para piyasası fonları başta olmak üzere alternatif yatırım araçlarının toplam varlıklar içindeki payı artmış, toplam varlıklar ise 2020 yılı ikinci çeyreğinde ciddi bir artış göstermiştir” denildi.
Mecburi Tasarruf
Raporda, salgın döneminde, hanehalklarının küresel ölçekte daha önce görülmemiş seviyelerde tasarruflarını artırdığı vurgulanarak, şu görüşlere yer verildi:
“Oluşan belirsizlik ortamının ve dolaşım kısıtlarının hem ülke içi hem de ülkeler arası faaliyetleri sınırlandırması bu artışta etkilidir. Bireylerin davranış değişikliğinde dolaşım kısıtlarıyla tüketim imkânlarındaki düşüş sebebiyle oluşan mecburi tasarrufun yanında salgının oluşturduğu belirsizlik ortamının ve yavaşlayan iktisadi aktivitenin istihdam ve gelirler üzerindeki baskısıyla oluşan ihtiyati tasarrufun da etkili olduğu değerlendirilmektedir.”
Salgın Tüketim Davranışlarını Kısıtladı
Raporda, uluslararası hane halkı tasarruf gelişmelerine de değinildi. 2020 yılında küresel ölçekte etkili olan koronavirüs salgınıyla alınan karantina kararlarının bireylerin zorunlu harcamalar dışındaki tüketim davranışlarını kısıtladığına, ihtiyati tasarrufta bulunma tercihlerini de güçlendirdiğinin belirtildiği raporda, şu görüşlere yer verildi:
“Salgının küresel boyutta etkisini hissettirdiği, ekonomik kapanmaların yaşandığı, salgına özgü ekonomik politikaların ve likidite adımlarının yoğun olarak uygulandığı bir dönem olmuştur. Bu dönemde hanehalkı tasarruf oranları önceki yıllara kıyasla dramatik bir artış sergilemiştir. Çekya tasarruf oranlarındaki artışın diğerlerine kıyasla sınırlı kalması, ilgili yazınla uyumlu şekilde kişi başı gelirin görece daha düşük olmasının doğal bir sonucu olarak değerlendirilmektedir. İsveç’te ise salgına yönelik izolasyon adımları uygulanmadığı için bireylerin günlük yaşamı karantina koşullarından çok fazla etkilenmemiş ve 2020 yılında tasarruf oranlarında artış gözlenmemiştir.”
