TSB Genel Sekreteri Özgür Obalı, BES’te şirketlerin yaptığı kesintilerden, devlet katkısının katılımcıların hesabına geç yatırılmasının nedenlerine, sistemden toplu para almanın mı yoksa aylık maaş bağlatmanın mı daha avantajlı olduğuna kadar pek çok merak edilenleri cevapladı.
Editör: AYTAÇ NALLAR
Türkiye Sigorta Birliği (TSB) Genel Sekreteri Özgür Obalı, BES katılımcılarının, sisteme dair en çok merak edilen soruları cevaplandırdı. Özellikle BES’te emekliliği gelenlerin sistemden ayrılmak yerine devam etmelerinin avantajlarını sıralayan Obalı, şirketlerin yaptığı kesintilerden, devlet katkısının katılımcıların hesabına geç yatırılmasının nedenlerine, sistemden toplu para almanın mı yoksa aylık maaş almanın da daha avantajlı olduğuna yönelik pek çok merak edilenleri cevapladı.
9 yıldır BES’teyim, bir sene sonra emekli olma hakkım var. Maaşımın biraz daha fazla olması için bir yıl veya iki yıl daha sistemde kalabilir miyim?
BES uzun süreli bir koşu. Emeklilik dönemine gelen insanlar da bireysel emekliliğin en verimli döneminde diyoruz, biz. Dolayısıyla 9 yıl kalmış sistemde ve emekliliğine bir sene kalmış bir katılımcımıza eğer ödeyebiliyorsa ve bu paraya ihtiyacı yoksa emeklilik sonrasında da ödeyebildiği kadar devam etmesini öneriyoruz. Çünkü ilk başta kurgulanırken 56 yaş olarak kurgulanmıştı. Artık hem beklenen ömürler hem de çalışma süreleri belli bir oranda artıyor. Bir de 10 yıl ve 56 yaştan sonra da tümüyle hak edebiliyorsunuz devlet katkısını. Devletin buradaki teşviklerini tamamen kesintisiz elde ettiğiniz döneme girmişsiniz demektir. Dolayısıyla ne kadar uzun süre o bölgede kalınırsa emeklilik sonrasında da o kadar avantajlı oluyor. Çünkü buradaki getiriler sadece yüzde 5 stopaja tabi. Yani BES, en düşük kesinti oranına sahip ürüne dönüşmüş oluyor, devlet katkısının yanında.
BES’ten aylık maaş alınıyor mu?
Alınıyor. Geri ödeme planları var. Henüz daha iratı Türkiye’de yürürlüğe koyamadık. Çalışıyoruz bunun üzerinde de. Ömür boyu geri ödeme planlarımız var. Geri ödeme planının irattan farkı şu; paranızın yettiği kadar ve ne kadar aylık ödeme istiyorsanız ona göre tasarlanmış geri ödeme planı. Tüketici kredisini tersten kurgulanmış hali gibi düşünün. Siz borç alıyorsunuz ve parayı geri ödüyorsunuz; geri ödeme planı da bunun tam tersi. Sizin verdiğiniz emanet parayı size geri ödüyor sistem.
Şirketlerin yıllık yönetim kesintisi asgari ücretin yüzde 8’i kadar. Bu normal mi?
Öyle ama bunun farklı uygulayan şirketlerimiz var. Benim tavsiyem, yönetim gider kesintisinde en düşük uygulayan şirketi bulmaları. Bu kanunen verilmiş bir hak. Verdiği hizmet karşılığında tabii şirketlerimiz gider kesintilerini almak mecburiyetinde. Niye derseniz? Hesapların açılması, operasyonel maliyet ciddi bir hizmet. Bunu rekabet perspektifinde farklı uygulayan şirketlerimiz, hatta hiç almayanlar da var. Onlarla çalışabilirler.
En az kesinti yapan şirketimi seçmek önemli, yüksek getiri sağlayan şirketleri mi?
Yüksek getiri sağlayan şirketi seçmek önemli. Yani aslına bakarsanız daha yüksek getiri sağlıyorsa ama bir miktar daha fazla kesiyorsa, elde ettiğiniz getirinin üzerinden bir miktar daha fazla paylaşım yapmak herhalde kimseye dokunmaz diye düşünüyorum.
Bireysel emeklilik için yatırılan taksit ödemelerinin, devlet katkısının sisteme ödemelerinde niçin gecikme oluyor?
Nakit ödendiği zaman anında tahakkuk ediyor. Alınan ürünün ya da varlığın niteliğine göre farklı valör süreleri var. Kredi kartıyla ödendiği zaman hesaptan intikal etmesi için belli bir süre var. Gecikme bundan dolayı. Sonuçta kredi kartıyla ödenen katkı payları biraz gecikmeli intikal ediyor. Sonuçta sadece bir aylık kaybınız var. Yani düzenli ödeme yaptığınızı düşünürseniz ilk ay sadece bu kayıp var. Uzun soluklu bir süreç olarak baktığınızda; bir sonraki ay, bir önceki ayı kompanse ediyor.
BES’te emekli olduktan sonra birikimi bırakıp aylık almak mı daha mantıklı, yoksa toplu parayı alıp bankaya yatırıp faiz almak mı?
Bireysel emekliliğin sunduğu avantaj şu aslına bakarsanız, geri ödeme planını aldığınız zaman ilave bir yüzde 5 daha teşvik mekanizması getiriyor. İkincisi, bazı şirketlerimiz yine kendi yaptıkları bazı kampanyalarla ek katkı payı sunuyorlar, gelir geri ödeme planlarına girerseniz. Öte yandan, mevduat faizi politika faizi ile değişkenlik gösteriyor. Bugünkü koşullarda bakarsanız hiç fena rakamlar değil. Bugün banka faizi yüzde 42-43 bandında. Geçmişte öyle günler gördük ki, fon getirileri mevduat faizlerinin fersah ötesindeydi ya da konut artışının. Çünkü genelde sigortalılarımız aldıkları toplu parayı bir ihtiyaç için kullanıyorlar. O günkü koşullar neyi gerektiriyorsa ona göre davranmak önemli. Ama bireysel emeklilik geri ödeme planları da o günkü konjonktüre göre aslında enflasyonun oldukça üzerinde bir getiri sunuyor.
18 yaş altı çocuklarıma BES yaptırdım. Müşteri temsilcisi çocuklara iki ayrı hesap açtı. Avantajı ve dezavantajı nedir?
İki tane farklı hesap açılınca birinden birini bozduğunuz zaman diğerinde ki devam ettiği için bir hak kaybı olmuyor. Aslında esneklik sağlamış. Genelde bireysel emeklilik danışmanları bunu öneriyorlar. Çünkü ihtiyaç hasıl olursa bir tanesini çekebiliyorlar. Ama bir dezavantajı var; o da gider kesintisine tabi olması. Ama kesintinin rakamı da tartışılabilir.
