Türkiye Sermaye Piyasası 2022 Raporu yayımlandı. 2022 yılında emeklilik fonlarında fon türlerine göre bakıldığında 107 milyar TL portföy büyüklüğüne sahip olan altın fonları ilk sırada yer aldı. Emeklilik yatırım fonlarının portföy dağılımına bakıldığında borçlanma araçları yüzde 55 payla tercih edildi.
2022 yılında devlet katkısı dahil emeklilik fonlarının toplam portföy büyüklüğü, altın fonları, hisse senedi fonları ve değişken fonlardaki büyümenin katkısıyla yüzde 77 büyüyerek 433 milyar TL’yi ulaştı. Türkiye Sermaye Piyasası 2022 Raporu yayımlandı. Raporda emeklilik fonlarına detaylı yer verildi.
2022 yılında emeklilik fonlarında fon türlerine göre bakıldığında 107 milyar TL portföy büyüklüğüne sahip olan altın fonları ilk sırada yer aldı. 2022’de en yüksek artış da önceki yıl olduğu gibi altın fonlarında gerçekleşti. Emeklilik yatırım fonlarının portföy dağılımına bakıldığında borçlanma araçları yüzde 55 payla tercih edildi. Altına dayalı tahvilleri de içeren kamu tahvil ve bonolarının payı yüzde 15 iken, çoğunlukla altına dayalı kamu kira sertifikalarından oluşan kamu kira sertifikalarının payı yüzde 22 oldu.
ALTIN FONLARI İLK SIRADA YER ALDI
Türkiye Sermaye Piyasası 2022 Raporu’ndan emeklilik fonları ile ilgili başlıklar şöyle:
- Hem yurtiçi pay senedi ve tahvil fiyatlarındaki artışla birlikte emeklilik fonlarının getirisi yüksek olmuştur. Gönüllü katılım ve otomatik katılım emeklilik fonları ile devlet katkısı fonlarını içeren ve Takasbank’ta işlem gören tüm fonları kapsayan EGM tüm endeksi yüzde 65 ile hatırı sayılır düzeyde getiri sağlasa da olsa da, yüksek enflasyonla birlikte reel getirisi yüzde 0,5 düzeyinde kalmıştır.
- Emeklilik yatırım fonları portföyü 2022 yılında yüzde 77 artış kaydederek 433 milyar TL’ye ulaşmıştır.
- 2022 yılında devlet katkısı dahil emeklilik fonlarının toplam portföy büyüklüğü, altın fonları, hisse senedi fonları ve değişken fonlardaki büyümenin katkısıyla yüzde 77 büyüyerek 433 milyar TL’yi bulmuştur.
- Fon türlerine göre bakıldığında 107 milyar TL portföy büyüklüğüne sahip olan altın fonları ilk sırada yer almaktadır. 2022’de en yüksek artış da önceki yıl olduğu gibi altın fonlarında gerçekleşmiştir. Altın fiyatlarında TL cinsinden yüzde 40 kadar artış görülen 2022 yılında, altın fonlarının portföy büyüklüğü ise bu fonlara olan ilginin artışının da etkisiyle yüzde 68 artarak 107 milyar TL’ye ulaşmıştır.
HİSSE SENEDİ BÜYÜKLÜĞÜ %293 ARTTI
- Portföy büyüklüğü açısından altın fonlarını, 2022 yılında sırasıyla yüzde 66 büyüyerek 79 milyar TL olan değişken fonlar izlemektedir. Borçlanma aracı fonlarındaki büyüme yüzde 39’da kalmıştır. Hisse senedi piyasasına olan ilginin artışıyla birlikte hisse senedi fonlarının büyüklüğü yüzde 293’lük dikkat çekici artışla 45 milyar TL’yi aşmıştır.
- Yatırım fonlarında para piyasası fonlarına giriş olurken, emeklilik yatırım fonlarında para piyasasının payının azaldığı görülmektedir. Emeklilik yatırım fonlarında para piyasası fonlarının ağırlığının yüzde 3 civarında olduğu görülmekle birlikte, genellikle emekli olmaya hak kazanmasına kısıtlı süre kalan yatırımcılar tarafından tercih edildiği tahmin edilmektedir.
- Gönüllü bireysel emeklilik sistemindeki devlet katkısının değerlendirildiği devlet katkısı fonu portföy büyüklüğü 2022 yılında yüzde 117 artarak 50 milyar TL olmuştur. Bu tutarın 6 milyar TL’si faizsiz fonlarda değerlendirilmektedir.
BORÇLANMA ARAÇLARININ PAYI %55
- Emeklilik yatırım fonlarının portföy dağılımına bakıldığında borçlanma araçları yüzde 55 payla tercih edilmektedir. Altına dayalı tahvilleri de içeren kamu tahvil ve bonolarının payı yüzde 15 iken, çoğunlukla altına dayalı kamu kira sertifikalarından oluşan kamu kira sertifikalarının payı yüzde 22’dir. Kamu kira sertifikaları detaylı olarak incelendiğinde 2022 sonu itibarıyla yurtiçinde ihraç edilen kira sertifikalarının yüzde 79’unun altın cinsinden olduğu dikkat çekmektedir. Altına dayalı kamu menkul kıymetleri dışarıda bırakıldığında sabit getirili menkul kıymetlerin payı yüzde 37’ye inmektedir.
- Menkul kıymet yatırım fonlarının portföyündeki fon katılma paylarının yüzde 4’ü gayrimenkul ve girişim sermayesi fonlarından oluşmaktadır. Emeklilik fonlarında ise portföyde yer alan fon katılma paylarının yarısı gayrimenkul ve girişim sermayesi fonlarıdır.
- Temmuz 2021 itibarıyla bireysel emeklilik sistemi katılımcıları, İstanbul Takas ve Saklama Bankası tarafından işletilen Bireysel Emeklilik Fon Alım Satım Platformu (BEFAS) aracılığıyla diğer emeklilik şirketlerinin fonlarını da alıp satabilme imkanına kavuşmuştur. 2022 yılında BEFAS aracılığıyla gerçekleştirilen işlem hacmi önceki yıla kıyasla hatırı sayılı şekilde artsa da 4,3 milyar TL ile TEFAS’a kıyasla hayli sınırlı olmuştur.
- 2022 sonu itibarıyla hanehalkı tasarrufları, 2021 sonuna göre yüzde 71 artışla 7,2 trilyon TL olarak gerçekleşmiştir.
KAMU ÇALIŞANLARININ TERCİHİ FAİZSİZ FONLAR
- 2022 yılında gönüllü bireysel emeklilik yatırım fonlarının portföy değeri önceki yıla kıyasla yüzde 71 artarak 351 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. 2022 yılında yüzde 118 artarak 49 milyar TL’ye çıkan devlet katkısı da dahil edildiğinde fonların portföyü 400 milyar TL’ye yükselmektedir.
- 2022 sonu itibarıyla devlet katkısı hariç gönüllü bireysel emeklilik fonlarının yüzde 23’ünün, otomatik katılım sisteminde biriken toplam fon tutarının ise yüzde 60’ının faizsiz fonlardan oluştuğu gözlenmektedir. 48,7 milyar TL’lik devlet katkısı portföyünün ise 43,6 milyar TL’si faizli ve 5,1 milyar TL’si faizsiz fonlardadır. 2022 sonu itibarıyla BES fonlarında 37,7 milyar TL, OKS fonlarında ise 1,2 milyar TL tutarında devlet katkısı nakdi olarak gerçekleşmiş ve Hazine tarafından ödenmiştir.
- Otomatik katılım tarafında faizsiz fon oranının kamu çalışanları için yüzde 76’ya çıktığı görülmektedir. Özel sektörde ise bu oran yüzde 54’te kalmaktadır. 31.12.2022 tarihi itibarıyla otomatik sistemindeki katılımcıların hesaplarına yatarak fonlarda değerlenmeye başlayan devlet katkısı tutarı 968 milyon TL’si faizsiz, 577 milyon TL’si faizli olmak üzere toplam 1,6 milyar TL’dir.
SÖZLEŞME SAYILARI
- 2022 sonunda 7 milyon olan toplam tekil bireysel BES yatırımcısının 7,8 milyon hesabı bulunmaktadır. Gönüllü BES hesap sayısı 2022 yılında yüzde 10 artarak 7,8 milyon olmuştur.
- Gönüllü emeklilik yatırım fonları yatırımcılarına yaş gruplarına göre bakıldığında, çalışma hayatına yeni giren ve dolayısıyla düşük tasarruf eğilimi olduğu tahmin edilen 25 yaş altı grubundaki yatırımcı sayısının 2022 yılında 436 bin kişilik ciddi bir artış göstererek toplamdaki payını 5 puan artışla yüzde 12’ye çıkardığı gözlenmektedir. Yatırımcı sayısındaki artışın 423 bini 18 yaş altı grubunda yer almıştır.
- Gönüllü bireysel emeklilik hesap sayısının neredeyse yarısı 25- 44 yaş aralığında yer almaktadır. Bireysel emekliliğe hak kazanabilmek için bireysel emeklilik sistemine giriş tarihinden itibaren en az 10 yıl sistemde bulunmak koşuluyla 56 yaşını tamamlama şartı bulunmaktadır. 56 yaş üzeri grubunun hesap sayısındaki payı yüzde 14’tür.
- Gönüllü bireysel emeklilik sisteminde 2022 yılında sözleşme sayısı yüzde 11 artarak 9,5 milyon olmuştur.
