Türkiye’deki deniz taşımacılığı şirketlerinin tahıl koridoru kapsamında Ukrayna’dan çıkarak, Türk limanlarına ya da diğer ülke limanlarına giden gemilerinin tüm sigorta teminatlarını ÖRYM sağlıyor.
Rusya ile Ukrayna savaşı nedeniyle oluşan küresel gıda krizini çözmek için Türkiye, Rusya, Ukrayna ve Birleşmiş Milletler (BM) arasında Tahıl Koridoru anlaşması imzalandı. Savaş nedeniyle Ukrayna limanlarındaki tahıl yüklü gemiler Karadeniz’e açılamamıştı. Anlaşma ile Ukrayna tahılını taşıyan gemiler Ukrayna limanlarından yola çıkacak, Karadeniz’de belirlenen koridordan İstanbul Boğazı’nı kullanarak geçecek ve önceden belirlenen rotalardan dünya pazarlarına açılacak. Bu süreçte de Rusya, tahıl yüklü gemilerin Karadeniz limanlarından geçmesine izin verecek. Koridor sayesinde de hem tahıl yüklü gemiler Ukrayna limanlarından ayrıldı hem de tahıl yüklemek için onlarca gemi de Ukrayna limanlarına ulaştı.
Bu gemiler Karadeniz’de nasıl hareket ediyor? Öncelikle sigorta olmadan gemilerle ticaret yapılması, bırakın ticareti gemilerin herhangi bir limandan çıkması bile mümkün değil. Rusya Ukrayna savaşı nedeniyle Karadeniz’in tamamı savaş bölgesi ilan edildi ve sigortada savaş şartı devreye girdi. Savaş hali sigorta teminatı dışında tutulduğundan, bölge de savaş bölgesi olduğundan sigorta yapılamıyor. Yapılamadığından da ne o bölgeye ne de o bölgeden başka yerlere ticaret gerçekleşemiyor. Bu nedenle de aylarca Rusya ve Ukrayna limanlarından yüzlerce gemi yükleri ile birlikte bekliyordu. Daha açık bir anlatımla sigorta bulunamadığından gemiler hareke edemiyordu ve dünyada tahıl krizi yaşanıyordu.
Mart ayında bu konuda ilginç bir gelişme yaşandı. Hazine ve Maliye Bakanlığı devreye girdi, alınan bir kararla Rusya ile Ukrayna arasındaki savaş nedeniyle yaşanan sigorta teminatı sorunlarının; 2022 sonuna kadar Türk Reasürans’ın yönetimindeki Özel Riskler Yönetim Merkezi (ÖRYM) kapsamında yönetilmesine karar verildi. İlk poliçeler ise Toprak Mahsulleri Ofisi tarafından ithal edilen ürünler için düzenlendi ve Özel Riskler Yönetim Merkezi, savaş bölgesinde bekletilen, Toprak Mahsulleri Ofisi’ne ait ayçiçek yağı ve hububatı sigortaladı, böylece gemiler de Türkiye’ye geldi.
Bölge yine savaş bölgesi, yüksek riskli bölge. Yine dünya sigorta piyasası sigorta teminatı vermiyor. Her ne kadar tahıl koridoru için Rusya izin vermiş olsa da sigorta olmadan gemiler limanlardan çıkamaz, yol alamaz. Yine devreye ÖRYM girdi. Türkiye’deki deniz taşımacılığı şirketlerinin tahıl koridoru kapsamında Ukrayna’dan çıkarak, Türk limanlarına ya da diğer ülke limanlarına giden gemilerinin tüm sigorta teminatlarını ÖRYM sağlıyor.
Türk şirketlerine ait olmayan gemilerin sigortası kimde? İşin orası biraz karışık. İngiltere’deki sigorta pazarı Lloyds, tahıl koridorunu kullanan gemilere yük başına 50 milyon dolar sigorta teminatı sunacak. Ancak bu sadece yükün kendisine yönelik bir teminat; halen savaş bölgesi olduğu için tahıl yükünü taşıyan gemilere yönelik bir teminat verilmeyecek. Bu da şu anlama geliyor; ÖRYM’nin verdiği sigorta teminatı ile Türk armatörler, diğer ülke armatörlerine göre daha avantajlı ticaret yapıyor.
