Türk P&I Sigorta Genel Müdürü Ufuk Teker, ABD ve İsrail’in, İran’a saldırısı sonrası Orta Doğu’da artın gerilimin deniz sigortalarına etkisini değerlendirdi. Teker, sigortacılar için en kötü senaryonun gerçekleşmesi halinde dünya sigorta piyasasının 27 trilyon dolarlık tazminat ödemek zorunda kalacağını söyledi.
Editör: AYTAÇ NALLAR
Türk P&I Sigorta Genel Müdürü Ufuk Teker, Hürmüz Boğazı’nda, sigortacılar için en kötü senaryonun gerçekleşmesi halinde dünya sigorta piyasasının 27 trilyon dolarlık tazminat ödemek zorunda kalacağını söyledi. Teker, ABD ve İsrail’in, İran’a saldırısı sonrası Orta Doğu’da artın gerilimin deniz sigortalarına etkisini değerlendirdi.
Hürmüz Boğazı’nın, stratejik öneminden bahseden Teker, petrol ve gaz açısından önemli bir bölge olduğunu, dünya petrol ve gazının yüzde 20’sinin ticaretinin buradan kaynaklandığını kaydetti. Dünya deniz hukuku açısından transit trafiğe açık olması gerekirken, İran’ın, Boğazı kapattığını belirten Teker, “İran’ın kendine ait ya da İran’a ait malları taşıyan gemilere izin veriliyor. Gemilerinden bazılarını hareket halinde olduğunu ve oradan geçiş yaptığını gözlemliyoruz. Fakat diğer ticari aktiviteleri durdurmuş durumda, şu anda” dedi.
Hürmüz Boğazı’nın dışında ve içinde toplam 3 bine yakın gemi bulunduğunu, içerideki gemi sayısının 800-900 olduğunu ifade eden Teker, “Buraya doğru gelen dünyanın çeşitli limanlarından kalkmış, bu tarafa doğru yönlenmiş olan gemiler, Boğazın dışında kalan gemilerle beraber toplam olarak 3 bine yakın gemi var” dedi.
P&I SİGORTALARI İPTAL GÖVDE SİGORTASI DEVAM EDİYOR
Ufuk Teker, Hürmüz Boğazı’ndaki gemilerin sigortalarının iptal edildiğine de değinerek, şunları söyledi:
“Deniz sigortalarını ikiye ayırmamız gerekiyor. Birincisi gövde sigortaları, diğeri ise P&I sigortaları. Deniz sigortacılarına danışmanlık yapan İngiltere’de kurulan Harp Komitesi var. Jeopolitik olarak değişiklikleri yakından gözlemliyor, sigortacılara da duyuruda bulunuyor. ‘Bu bölgedeki aktiviteler sigorta edilebilir limitlerin dışına çıktı’ diyor. Onun da coğrafi limitlerini çiziyor. Şu anda Arap Körfezi veya Fars Körfezi olarak adlandırılan Hürmüz Boğazında, askeri aktivitenin arttığı ve güvenli olmadığını duyurdu. Gövde sigortaları ek prim satın alınarak devam ettirilebiliyor; 7 günlük müddetlerle ve armatörün primini ödemek suretiyle. Ancak P&I tarafında teminatlar iptal edildi. Gemi başına da 1 milyar dolarlık bir P&I teminatı sağlanıyordu, bu iptal edildi. Gemiler füzeyle ya da başka bir şekilde vurulduğunda, P&I teminatından ödenmeyecek, gövde sigortasından ödenecek; tabi ek teminat aldıysa.”
Gövde sigortalarında ise primlerin yükseldiğine dikkat çeken Teker, “Ek prim ücretleri 5 katına kadar yükseldi. Bedeli 100 milyon dolar olan en büyük boydaki tankerler, 200 bin dolar prim öderken, şimdi haftalık primi 1 milyon dolara çıktı. Sorumluluk sigortasında ise harp rizikoları satın alınmak istense bile satın alınamıyor artık” dedi.
BÖLGEDE TEMİNAT VERDİĞİMİZ GEMİ YOK
Ufuk Teker, Türk P&I’ın da fesih kararı açıkladığına değinerek, bunun nedenlerini ise şöyle anlattı: “Reasürör şirketler bize duyuru yaptılar. bizim yıllık olarak almış olduğumuz reasürans kapasitesinin 72 saat içerisinde, harp rizikolarının dondurulacağı yönünde bize duyuru geldi. Biz kendi müşterilerimize duyuruyu yaptık. Aynısı 12 tane büyük grup kulübü, onlar da aynı duyuruyu eş zamanlı olarak yaptılar. Hepimiz iptal ettik.”
Teker, bölgede, sigorta teminatı verdikleri gemi olmadığını da belirterek, “Bizim herhangi bir müşterimiz şey yok. Neden yok? Çünkü bizim tanker müşterimiz yok. Tanker sigortası yapmıyoruz, şu anda. O yüzden bizim oradaki rizikomuzun çok kısıtlı olduğunu söyleyebilirim” dedi.
ABD’NİN SAĞLAYACAĞI SİGORTANIN DETAYI BELLİ DEĞİL
Ufuk Teker, ABD Başkanı Trump’un, ABD donanmasının Hürmüz Boğazı’nda, petrol tankerlerine refakat edebileceği ve ABD Uluslararası Kalkınma Finans Kurumu’nun Körfez’deki gemilere siyasi risk sigortası yapabileceği yönündeki açıklamalara değinerek, bu konuda şunları söyledi:
“Ticaretin durmaması için taraflardan bir tanesi devreye girebilir ki, daha önce de İsrail, kendi limanlarına gelen gemilerde fiziki bir hasar olursa buna İsrail hükümeti olarak garantör olduklarını söylemişti. Şu an ABD’nin yaptığı deklarasyonun detayları belli değil. Ne şartlarla, prim karşılığında mı yoksa primsiz mi bu sağlanacak belli değil. Ya da 1980’de yapıldığı gibi askeri destek ile konvoy şeklinde mi Hürmüz’den geçişler sağlanacak, net değil. ABD garantör olabilir; bunu primsiz yapabilir veya prim de talep edebilir. Körfezin içerisinde sıkışmış olan bir filo var. Onlar dışarı çıkmak için bu yolu mutlaka denemek isteyeceklerdir.”
UFUK TEKER’E GÖRE EN KÖTÜ SENARYO
Ufuk Teker, sigortacılar açısından en korkulan senaryonun ise savaşın uzayıp, Körfez içerisinde hapsolmuş gemilerden kaynaklanacağını vurgulayarak, şu açıklamaları yaptı:
“Gemiler, 365 günden fazla sıkışıp kalırlarsa, tam ziya, total loss (tam hasar/pert) ilan etme hakkı doğuyor; sigorta sözleşmesinden dolayı. Bu armatör için iyi ama sigorta endüstrisi için korkunç bir felaket. Burada çoklu milyar dolarlık hasarlar gelebilir. 900 gemi olduğunu farz edersek, ortalama 10 milyon dolardan varsayılırsa; 9 trilyon dolardan bahsediyoruz. Bunun üzerine yükünü, personel hasarlarını da ilave edersek en az çarpı 2, 3 katı hasar oluşur. 20-27 trilyon dolarlık riskle karşı karşıya, deniz sigortacıları. Mutlaka bir çözüm üretilip o gemiler çıkacaktır.”
ARTIK PETROL DAHA PAHALI OLACAK
Son alınan kararla harp bölgesinin genişletildiğine de dikkat çeken Teker, “Arap Körfezi risk bölgesi olarak ilan edilmişken; Bahreyn, Katar, Umman ve Cibuti’yi de kapsayacak şekilde o harp bölgesi genişletildi. Bu durumda, ek prim talep edilecek bölge genişleyecek. Bu da tabii sigorta maliyetlerini arttırıyor, navlunlar artacak, son kullanıcıya kadar ulaşacak ticareti negatif etkileyecek” dedi.
Ufuk Teker, bölgede, P&I teminatının geri gelmesinin süre alacağını da ifade ederek, şunları söyledi: “En azından çatışmaların durduğuna emin olana kadar artık teminatın tekrar geriye dönmesi biraz güç. Ek primle satın alınan kısmı hala veriliyor. Yani gövde sigortaları için olan kısım yüksek primle de olsa veriliyor. Büyük katastrofik hasarlar olmadıkça sigortacıların yüksek primlerle teminat verme iştahının devam edeceğini düşünüyorum. En üst seviyede de, tabii devletlerin sağlayacağı garantörlük ve teminatlar var ki, dünya ticareti durmasın diye yapılan bir şey olabilir. Ama her halükârda artık petrol daha pahalı olacak.”
