Özel emeklilik sisteminde, bir başka ifadeyle de Bireysel Emeklilik Sisteminde (BES) olan kişiler, birikimlerini kendi seçtikleri emeklilik fonlarında değerlendiriyorlar. Ancak, çoğu BES katılımcısı, hangi fonu seçeceğini, seçtiği fonun içinde hangi yatırım araçları olduğunu bilmiyor. Oysa, özel emeklilik sisteminde, emeklilik fonları kilit rol oynuyor. Öyle ki, emeklilikte oluşacak tasarrufları fonlar ve bu fonların getirileri belirliyor. Peki, emeklilik fonları nedir, nasıl seçilir, fonlar nelerden oluşur? İşte, emeklilik fonları hakkında tüm merak edilenler.
Editör: Aytaç NALLAR
1.Emeklilik yatırım fonu nedir?
Bireysel emeklilik sisteminde olan veya sisteme yeni girecek olan kişilerin ödedikleri katkı paylarından oluşan birikimlerinin değerlendirildiği fonlardır.
2.Fon nelerden oluşur?
İçlerinde hisse senedi, altın, faiz gibi çeşitli yatırım enstrümanları vardır.
3.Emeklilik fonunu kim kurar?
Emeklilik şirketleri tarafından kuruluyor.
- Fonları kim yönetiyor?
Fonları emeklilik şirketleri kuruyor ama profesyonel olan fon yönetim şirketleri yönetiyor.
5.Emeklilik fonlarını kim seçiyor?
Sistemdeki katılımcılar, birikimlerinin değerleneceği fonları kendi seçiyor. Fon seçeneklerini emeklilik şirketleri sunuyor, kişiler bu seçenekler arasında kendine uygun olan fonları seçiyor. Emeklilik şirketi tarafından sunulan değişik risk ve getiri düzeyine sahip emeklilik yatırım fonları arasından risk profilinize en uygun olabilecek fonlara kendi kararlarınız doğrultusunda yatırım yapabilirsiniz.
6.Seçeğim fonu bir kere mi belirleyebilirim?
Hayır, fonunuzu senede 12 kere değiştirebilme hakkınız bulunuyor. Baktınız ki, seçtiğiniz fonun getirisi iyi değil emeklilik şirketiniz ile irtibata geçip başka fonları seçebilirsiniz.
7.Fonlar konusunda destek alabilir miyim?
Emeklilik şirketlerinden destek alabilirsiniz. Emeklilik şirketleri haftalık olarak sistemdeki katılımcıları piyasalar ve fonlar hakkında bilgilendiriyor.
8.Herhangi bir fon tercihinde bulunmazsam ne olacak?
Tercihte bulunmazsanız birikimleriniz emeklilik şirketi tarafından standart fonda değerlendirilir.
9.Emeklilik fonlarının hepsi faizli fonlar mı?
Hayır, faize duyarlı kişiler için faiz içermeyen enstrümanlara yatırım yapan, İslami finans kurallarına ve katılım bankacılığı prensiplerine uygun emeklilik yatırım fonları bulunuyor.
10.Faizsiz fonların içinde hangi yatırım araçları var?
Katılım bankalarında açılacak TL, euro, dolar katılma hesapları, faiz barındırmayan TL, euro, dolar cinsi varlıklar ile altın, gümüş gibi kıymetli madenleri içeren sermaye piyasası araçları, katılım endeksine ve katılım bankacılığı prensiplerine uygun hisse senetleri, altın ve kıymetli madenler, faizsiz menkul kıymet yatırım fonları, Türkiye’de veya yurtdışında ihraç edilen kira sertifikası, faizsiz borçlanma araçları.
EMEKLİLİK YATIRIM FONLARINI TANIYALIM
Hisse Senedi Fonu: Fon portföyünün en az yüzde 80’ini düzenli temettü ödemesi yapan ve fiyat oynaklığı nispeten daha az olan ortaklık paylarına yatıran ve temettü geliri elde etmeyi hedefleyen fondur. Daha açık bir anlatımla borsada işlem gören hisselere yatırım yapan fon.
Borçlanma Araçları Fonu: Fon portföyünün en az yüzde 80’i devamlı olarak yerli veya yabancı kamu ve özel sektör borçlanma araçları ile kamu borçlanma araçlarının konu olduğu ters repodan oluşan fondur.
Kamu Borçlanma Araçları Fonu: Fon portföyünün en az yüzde 80’ini, kamu borçlanma araçlarının konu olduğu ters repoya ve devlet iç borçlanma senetlerine yatıran ve faiz geliri elde etmeyi hedefleyen fon.
Kamu Dış Borçlanma Araçları Fonu: Fon portföyünün en az yüzde 80’ini ihraç edilen Eurobondlara yatıran ve faiz geliri elde etmeyi hedefleyen fondur. Fonun getirisi dolar ve euro üzerindendir. Eurobond, Hazine ve Maliye Bakanlığı veya özel sektör tarafından, yurtdışından kaynak sağlamak amacıyla döviz cinsinden ihraç edilen uzun vadeli borçlanma araçlarıdır. Uluslararası piyasalarda genellikle dolar veya euro cinsinden ihraç edilmektedir.
Karma Kamu Borçlanma Araçları Fonu: Hem Eurobondlara hem de Türk Lirası cinsinden devlet iç borçlanma senetlerini içinde bulunduran faiz geliri elde etmeyi hedefleyen fondur.
Katılım Fonu: Fon portföyünün tamamı devamlı olarak, kira sertifikaları, katılma hesapları, ortaklık payları, altın ve diğer kıymetli madenler ile faize dayalı olmayan para ve sermaye piyasası araçlarından oluşan fondur. Bu fon faiz geliri içermez.
Karma Fon: Ortaklık payları, borçlanma araçları, altın ve diğer kıymetli madenler ile kira sertifikalarının en az ikisinden oluşan fon. Temettü, faiz ve kira sertifikası geliri elde etmeyi hedefleyen fondur.
Para Piyasası Fonu: Likiditesi yüksek para ve sermaye piyasası araçlarından oluşan ve portföyünün günlük olarak hesaplanan ağırlıklı ortalama vadesi en fazla 45 gün olan fondur.
Kıymetli Madenler Fonu: Fon portföyünün en az yüzde 80’i devamlı olarak altın ve diğer kıymetli madenler ile bunlara dayalı para ve sermaye piyasası araçlarından oluşan fondur.
Endeks Fon: Hisse senedi endeks fonu, tahvil endeks fonu, sektör endeks fonu veya benzer fonlar olmak üzere, bir endeks kapsamındaki varlıklara, fon portföyünün en az yüzde 80’ini yatıran ve baz alınan endeks ile fonun birim pay değeri 6 arasındaki korelasyon katsayısının en az 0,9 olmasını ve endeksteki artış kadar bir getiri elde etmeyi hedefleyen fondur.
Fon Sepeti Fonu: Yatırım fonlarının ve borsa yatırım fonlarının katılma paylarından oluşan fondur.
Standart Fon: Herhangi bir fon tercihinde bulunmayan katılımcıların birikimlerinin yatırıma yönlendirildiği fon. TL cinsinden borçlanma araçları, gelir ortaklığı senetleri gibi faiz geliri elde fon.
Yaşam Döngüsü/Hedef Fon: Katılımcının emeklilik tarihi, risk algısı ve yaş gibi özellikleri dikkate alınarak yatırım stratejisi oluşturulan fondur.
Kira Sertifikası Fonu: Kira sertifikalarına yatırım yapan ve kira sertifikası geliri elde etmeyi hedefleyen fondur.
Esnek Fon: Yerli ve yabancı varlık türlerinin tamamına veya bir kısmına yatırım yapan temettü, faiz veya kira sertifikası geliri elde etmeyi hedefleyen fon.
Likit Fon: Kamu borçlanma araçlarının veya özel sektör borçlanma araçlarının konu olduğu ters repoya, devlet iç borçlanma senetlerine ve varlık kiralama şirketleri tarafından ihraç edilen kira sertifikalarına yatırım yapan fon. Para ve sermaye piyasası araçlarında değerlendirilen fon.
Altın Fonu: Ulusal ve uluslararası borsalarda işlem gören altın ve altına dayalı varlıklara yatırım yapan fon.
Dengeli Fon: Fon portföyünün tamamını, ortaklık payı, borçlanma araçları ve kira sertifikalarının karmasından oluşturan ve hem sermaye kazancı hem de temettü, faiz ve kira sertifikası geliri elde etmeyi hedefleyen fon.
