Çarpıcı rapor: İstihdamda salgın öncesine dönüş birkaç yıl alacak

OECD İstihdamın Görünümü 2021 Raporunu yayınlandı. Rapora göre, aşı kampanyaları devam ederken ve bazı ülkeler kovid-19 kısıtlamalarını gevşetmeye başladıkça ekonomik büyümenin hızlanması bekleniyor. Rapora göre, ülkelerin çalışanı işte tutmak için uyguladıkları programları ve gelir destekleri 21 milyona kadar kişinin işini kurtardı ve birçok hanenin pandemiden kurtulmasına yardımcı oldu.

Editör: Serdar YİĞİTOL

OECD’nin periyodik olarak yayınladığı İstihdamın Görünümü Raporu’nun 2021 versiyonu açıklandı. Rapora göre, Mayıs 2021 için OECD ortalama işsizlik oranı pandemi öncesi son dönem olan Şubat 2020’ye kıyasla yüzde 1,3 puan düşerek yüzde 6,6 olarak gerçekleşti. OECD ortalama genç işsizliği oranı ise, Şubat 2020’ye kıyasla yüzde 2,2 artarak yüzde13,6’ya ulaştı. İstihdamın Görünümü Raporu’nda dikkat çeken başlıklar şöyle:

Sosyal ve Ekonomik Bölünme Artıyor

Kovid-19 salgınının, yüksek becerilere ve yüksek gelire sahip olanlar ile olmayanlar arasında, nesiller arasında, erkekler ve kadınlar arasında, iyi işi olanlar ile güvencesiz işi olanlar veya işi olmayanlar arasında zaten var olan sosyal ve ekonomik ayrımları derinleştirdi. İşsizlik yüksek ve işlerin hızlı bir toparlanma göstermesi beklenmiyor. Pandemi öncesi istihdam oranlarına ulaşmak birkaç yıl alabilir.

İşlerde yavaş toparlanma uzun vadeli işsizlik riskini artırıyor. Salgın, sosyal ve ekonomik bölünmeleri daha da artırırken, bu durum toparlama sürecinin de uzaması riskini taşıyor.

Salgın Nasıl Fırsata Çevrilir?

Öte yandan, salgın, uzun süredir devam eden yapısal sorunları ele alarak daha esnek işgücü piyasalarını yeniden inşa etmek için de hayatta bir kez karşılaşılabilecek fırsat sunuyor.

Önceki krizlerden sonra, çoğu ülke kamu harcamalarını sıkılaştırdı, ancak bu kez, ülkeler önümüzdeki 5 ila 10 yıl içinde toparlanma için eşi görülmemiş kaynaklar ayırıyor. Örneğin, ABD’de trilyonlarca dolar taahhüt ederken, Avrupa Birliği, genellikle büyük ulusal toparlanma ve dayanıklılık planlarını desteklemek için ilk kez üye ülkeleri adına borçlanıyor. Üretkenliğe ve işlere yatırım yapmak, insanların işe geri dönmesine yardımcı olacaktır. İşsizlikteki ani artışla başa çıkmak için, OECD ülkelerinin yaklaşık üçte ikisi 2020’de kamu istihdam hizmetleri bütçesini artırdı ve bunların yaklaşık yarısı 2021’de bu bütçeyi kullanmayı planlıyor.

Düşük Ücretliler, Gençler, Düşük Eğitime Sahip Kişiler Krizden Etkilendi

Kovid-19 krizinin ilk şoku, bulaşma korkusu ve sosyal yakınlık üzerindeki katı kısıtlamalar OECD ülkelerinde ekonomik aktiviteyi ciddi şekilde azalttığından, ekonominin geniş kesimlerinde hissedildi. İnsanlar ve hükümetler virüsle birlikte yaşamayı öğrendikçe, kısıtlamalar daha gevşek ve daha hedefli hale geldi. Bu, birçok kişinin işe geri dönmesini sağladı. Ancak düşük ücretli mesleklerde, genellikle belirli süreli sözleşmelerle çalışanlar, düşük eğitim düzeyine sahip olanlar ve gençler krizin yıkımından özellikle etkilendi. Bu grupların çalışma saatleri orantısız bir şekilde düşerken; diğer gruplar çalışma süresinin azaltılması ve uzaktan çalışma yoluyla daha iyi uyum sağlayabildi. Firmalar ayrıca otomasyon ve dijitalleşme gibi önceden var olan mega trendleri hızlandıran şekillerde yeniden yapılanıyorlar. Bütün bunların iyileşmenin gücü ve kapsamı üzerinde etkileri olacaktır.

Uzun Vadeli İşsizliğin Hızla Artma Riski Var

Krizin üzerinden neredeyse bir buçuk yıl geçmesine rağmen, birçok çalışan halen tam zamanlı istihdama kavuşamadı. Aynı zamanda, pandeminin ilk aşamalarında işini kaybedenlerin çoğu o zamandan beri işsiz ve işlerini koruyanlarla rekabet etmek giderek zorlaşabilir. Sonuç olarak, uzun vadeli işsizliğin hızla artması riski vardır. 2020’nin sonunda, gerçekten de en az altı aydır işsiz olan yüzde 60 daha fazla insan vardı ve bu rakam 2021’in ilk çeyreğinde artmaya devam etti.

Seçilmiş OECD Ülkelerinde İstihdamda Tam İyileşme İçin Öngörülen Süre

İstihdam İle İlgili Mevcut Durum Ne, Neler Öngörülüyor?

  • Krizin başlamasından bir yıl sonra çalışılan saatler halen kriz öncesi seviyelerin çok uzağında: Mart 2021’de çalışılan saat, güncel çalışılan saat istatistiklerinin mevcut olduğu 10 ülkede ortalama olarak Aralık 2019’daki seviyenin hala yüzde 7 altındaydı.
  • Krizin işgücü piyasası üzerindeki benzeri görülmemiş etkisinin biçimi, büyük ölçüde politika tarafından şekillendirildi: Yaygın geçici işten çıkarmalar ABD ve Kanada’da işsizlik rakamlarını artırırken, OECD’de işsizlik oranlarını sadece bir ayda yüzde 3 oranında artırdı, başka yerlerde kamu tarafından sübvanse edilen çalışma süresindeki azalmalar boşluğun çoğunu doldurdu.
  • Bazı işçiler krizin yükünün büyük kısmını omuzlarken, diğerleri daha az bu süreçten etkilendi ve aynı zamanda toparlanmadan daha çabuk faydalandılar: Düşük ücretli mesleklerde, kovid-19 krizi vurduğunda, çalışılan saatler OECD genelinde yüzde 28’in üzerinde düştü ki, bu yüksek ücretli meslekler arasında görülen düşüşten yüzde 18 puan daha yüksek. Sadece düşük eğitim düzeyine sahip olanlar arasında, krizin çalışma saatleri üzerindeki etkisi, yüksek eğitim düzeyine sahip olanların yaşadığının yaklaşık üç katıydı.
  • Krizin tahribatından özellikle gençler etkilendi: OECD’de genç işsizlik pandeminin başlangıcında arttı ve gençlerin çalışma saatleri yüzde 26’dan fazla düştü. Genellikle ağır darbe alan sektörlerde ve güvencesiz sözleşmelerle çalışan gençler işlerini kaybederken, eğitimini bitirdikten sonra işgücü piyasasına girmek üzere olanlar sınırlı boş kontenjanlar bağlamında iş bulmakta zorlandı. Sonuç olarak, pandeminin başlangıcında istihdam, eğitim veya öğretimde olmayanların oranı, son on yılın trendini tersine çevirerek arttı.
  • Krizin ilk dalgası geçici işçileri orantısız bir şekilde vurdu: İkinci dalganın belirsizliği sırasında, geçici sözleşmeli olanlar nispeten daha iyi durumdayken, krizin standart dışı istihdamdaki işçiler üzerindeki etkisi çok oldu.
  • Birçok OECD ülkesinde, istihdam oranlarının 2022’nin sonuna kadar kriz öncesi seviyelerinin altında kalacağı tahmin ediliyor: Destekler geri çekildiğinden daha fazla işsizlik ortaya çıkabilir.
  • Pandeminin başlangıcında işlerini kaybedenlerin durumu daha da kötü olabilir ve işgücü piyasası, uzun vadeli işsizliğin hızla artmasına karşı savunmasız kalır: Krizin başlangıcından bu yana işsizlerin sayısı çoğu ülkede artıyor. İş arama yeniden başladığında, bu işçilerin çoğu bir yılı aşkın süredir çalışmamış olacak. Pek çok ülkede genel ekonomik görünüm iyileşmiş olsa bile, çalışmaya devam edenler ile iş ve gelir kaybı yaşayanlar arasında bir uçurumun doğması riski var. Aynı zamanda, azaltılmış çalışma saatleri ve kısa süreli geçici işten çıkarma yoluyla krizi atlatanlarla, iş gücünden giderek uzaklaşan, sosyal yardım haklarını tüketenler arasındaki uçurum büyüyebilir.
  • Salgının istihdam ve kazançlar üzerindeki önemli etkisine rağmen, OECD genelinde hükümetler, devlet desteğinin derin ve geniş kullanımı yoluyla hane gelirini korumayı başardılar: 2019’un dördüncü çeyreği ile 2020’nin ikinci çeyreği arasında, OECD bölgesinde kişi başına düşen GSYİH’de yüzde 12,4’lük bir düşüşe rağmen, gerçek hanehalkı brüt harcanabilir geliri çoğu ülkede arttı ve OECD bölgesi kovid-19 sayesinde yüzde 3,7 büyüdü. Bununla birlikte, ülkelerin kovid-19’a yönelik tasarlanan ve uygulanan önlemler, hanelerin ekonomik refahını korusa da belirli gruplar savunmasız bırakıldı ve orantısız bir şekilde iş ve gelir kayıpları yaşadılar.
  • Krizin işgücü piyasası üzerindeki tam etkisi henüz geride kalmadı: Net iş yıkımının nihai boyutu, yalnızca kısıtlamaların uzunluğuna değil, aynı zamanda beklentilere ve tüketici talebi ve teknolojideki uzun vadeli değişimlere de bağlı olacaktır.
  • Pek çok OECD ülkesi artık bir toparlanma sürecine girerken, birçok yükselen ve gelişmekte olan ülke halen çok sayıda yeni kovid-19 vakası ve nüfuslarını aşılamada zorluklarla karşı karşıya: Bu, yeni varyantların potansiyeline ve uluslararası işbirliğine duyulan ihtiyacın yanı sıra, yakın ülkeler arası etkileşimler göz önüne alındığında, küresel nüfusun büyük bir kısmı aşılanana kadar bu pandeminin sona ermeyeceği gerçeğini de net bir şekilde hatırlatıyor.