Alkollü sürücü, karıştığı kazada kendini başka biri olarak gösterirse ne olur? Emanet araçla kaza yapan, polise farklı kimlik bilgisi verirse sigortadan tazminat ödenir mi? Hasar sonrası sigorta yaptırılmasının cezası nedir? Yargı sigorta dolandırıcılığında ne karar veriyor? Tüm yönleri ile sigorta dolandırıcılığının hukuki boyut.
Dolandırıcılık suçu basit ve nitelikli dolandırıcılık suçu olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Dolandırıcılık suçunun oluşabilmesi için; kişinin bir kimseyi, kandırabilecek nitelikte hileli davranışlarla hataya düşürüp, onun veya başkasının zararına, kendisine veya başkasına yarar sağlaması gerekmektedir. Hile nitelikli bir yalandır.
Kişi tarafından yapılan hileli davranış belli oranda ağır, yoğun ve ustaca olmalı; sergileniş açısından mağdurun inceleme olanağını ortadan kaldıracak nitelikte birtakım hareketler olmalıdır. Kullanılan hileli davranışlarla mağdur yanılgıya düşürülmeli ve bu yanıltma sonucu yalanlara inanan mağdur tarafından sanık veya bir başkasına haksız çıkar sağlanmalıdır.
Hilenin kandırıcı nitelikte olup olmadığı olaylara bakılarak değerlendirilmeli, olayın özelliği, fiille olan ilişkisi, mağdurun durumu, kullanılmışsa gizlenen veya değiştirilen belgenin nitelikleri ayrı ayrı nazara alınmalıdır. Dolandırıcılık suçu şikayete tabi suçlar kategorinde yer almamaktadır. Ancak basit dolandırıcılık suçu taraflar arasında uzlaşmaya tabi suçlar arasındadır.
Sigorta Evrakında Sahtecilik
Sigorta dolandırıcılığının ortaya çıkmasının en önemli sebebi, şartları oluşmadığı için teminat bedelinden faydalanamayan sigortalının hile yoluyla bunu yapmak istemesidir. Sigorta dolandırıcılığında, kişilerin haksız kazanç elde etmek amacıyla sigorta evraklarında sahteciliğe başvurması ya da var olmayan bir olayın varmış gibi gösterilerek sigorta şirketlerinden kazanç elde etmesinden kaynaklı ortaya çıkan suçlardır.
Örneğin, alışveriş esnasında aracını dışarda park etmiş ve anahtarını da kontakta unutmuş bir sigortalının, sözleşmede belirlenen teminat bedelinden faydalanamayacağı açıktır. Bunu bilen sigortalı da teminat bedelini almak amacıyla birçok hileye başvurmaktadır. Bu hilelerden kaynaklı olarak sigorta şirketleri ciddi oranlarda kazanç kaybına uğramaktadır.
Ağır Cezaya Giriyor
Sigorta dolandırıcılığında işlenen suç eylemi poliçenin düzenlenmesinden önce veya sonra olabilmektedir. Burada meydana gelen eylem; kanunda, “Failin sigorta edilen veya sigorta bedelini alacak kimse olması şart değildir. Keza sigorta edilen riskin türü de önemli değildir” denilerek, sigorta çeşitlerinde ayırıma gitmeden haksız olarak bir sigorta bedelini kısmen veya tamamen alınmasını nitelikli hal olarak kabul etmiştir.
Dolandırıcılık suçunun nitelikli hallerinin Ağır Ceza Mahkemelerinde yargılanması ve sigorta dolandırıcılığı suçunun da bu kapsamda değerlendirilecek olması isabetli olmuştur. Çünkü günümüz şartlarında sigorta şirketlerinin kamuoyuna geniş bir şekilde yayıldığı ve en ufak bir zararda sigorta edenlerin tamamının olumsuz etkileneceği gerçektir. Bunların yanında sigorta dolandırıcılığı suçunda tüzel kişilerin malvarlığı zarara uğradığı takdirde zarar gören olarak nitelendirilirler.
Yargıtay Ne Karar Verdi?
Bu konuda Yargıtay’ın verdiği bir kararı örnek olarak anlatalım: “Sanık hakkında nitelikli dolandırıcılık suçundan verilen mahkumiyet kararına yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde; Sanık …’ın, kardeşi tanık …ı’na ait… Sigortacılık Aracılık Hizmetleri isimli şirkette çalıştığı sırada şirket adına sahte acentelik sözleşmesi yaparak menfaat temin etmiş olması karşısında, sanık, tanık ve katılan beyanları ile tüm dosya kapsamına göre, eylemin nitelikli dolandırıcılık suçunu oluşturduğuna dair mahkemenin kabulünde bir isabetsizlik görülmemiş olup, sanığın savunmasında ağabeyi olan tanık Caner’e ait şirkette acente sözleşmesi yaptığını kabul etmesi ve sanık tarafından dolandırıcılık suçundan kaynaklanan zararın, diğer bir anlatımla hilenin gerçekleştiği sırada elde edilen menfaatin katılandan sahte poliçe bedeli olması ve bu zararın da sanık tarafından giderilmesi karşısında tebliğnamedeki bu yönde bozma isteyen düşünceye iştirak edilmemiştir. Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, yerinde görülmeyen diğer temyiz itirazlarının reddine..”
Alkollü Sürücünün Karıştığı Trafik Kazası
Sigorta dolandırıcılığı suçunda menfaat elde edilemediği sürece suç teşebbüs aşamasında kalacaktır. Örneğin, alkollü bir sürücünün karıştığı bir trafik kazasında sürücünün başka birisi olarak gösterilmesi ve sigorta şirketi temsilcisinin görülen davada hem sürücü olduğu iddia edilen şahsın hem de gerçek sürücünün telefon sinyal bilgilerinin tespit edilmesini istemesi halinde söz konusu suçun teşebbüs aşamasında kaldığını söyleyebiliriz.
Teşebbüse diğer bir örnek olarak, emanet olarak almış olduğu araçla kazaya karışan sürücünün trafik polisine, aracın hasar bedelini sigortasından karşılamak için aracın sahibinin kimlik bilgilerini kendi kimlik bilgisi gibi beyan etmesi gösterilebilir. Ancak suç tamamlanmadığı halde hareket tek başına bir suç teşkil ettiği takdirde failin bu kısım için sorumluluğu devam edecektir. Bu konuyu da Yargıtay’ın verdiği bir kararla anlatalım:
Dolandırıcılık Davasından Bir Örnek
“..kaza yerine gelen Jandarma görevlileri tarafından yapılan incelemede, araç üzerindeki çarpma izlerinin olay yerinden farklı olduğunun, köprü korkuluğu üzerinde herhangi bir çarpmaya ait iz ve delil olmadığının, yol üzerinde herhangi bir fren izinin tespit edilemediğinin, maddi hasarlı aracın ön kısmındaki hasarlı durumun niteliklerine göre beton bir duvara çarpmış izini verdiğinin saptandığı ve bu durumun tespit edildiğine ilişkin tutanak tutularak soruşturma başlatıldığı, sanıkların amaçları doğrultusunda sigortaya ibraz edebilecek herhangi bir tutanak düzenlenmediği gibi, sanık …’ın sigorta şirketine başvurarak zararının karşılanmasını talep etmemesi nedeniyle, dolandırıcılık suçunun icra hareketlerinin gerçekleşmediği ve sanıkların eyleminin hazırlık aşamasında kaldığı, bu nedenle atılı nitelikli dolandırıcılık suçunun yasal unsurlarının oluşmayacağı; ayrıca jandarma görevlilerinin denetleme görev ve yetkilerini yerine getirmeleri sonucunda sanık …’in değil de sanık …’ın kaza yaptığını kısa sürede tespit etmiş olmaları ve herhangi bir resmi belge düzenlenmemiş olması karşısında; resmi belgenin düzenlenmesinde yalan beyan suçunun da unsurları itibariyle oluşmayacağı gözetilmeden, sanıkların beraatı yerine yazılı şekilde mahkumiyetlerine hükmolunması, Kanuna aykırı olup, sanıkların temyiz itirazları bu nedenle yerinde görüldüğünden…”
Sahte Kaza Tespit Tutanağı Hazırlatma
Uygulamaya baktığımız zaman sigorta dolandırıcılığı vakaları iki farklı süreçte meydana gelebilir. Bunlardan biri poliçenin düzenlenme aşamasında yapılan dolandırıcılıklar diğeri ise kasıtlı hasar vermek ve hasarı olduğundan fazla göstermektir. Araçlarla ilgili sigorta sahteciliği birden fazla yolla yapılabilmektedir. Örneğin, sahte kaza tespit tutanağı hazırlatma, kendi malına zarar verme veya hasarın meydana gelmesinden sonra hasarı gizlemek yoluyla sigortalatma gibi durumlar sigorta dolandırıcılığı yapılan yöntemlerden bazılarıdır. Tabi her sigorta koluna özgü vakaların boyutları ve çeşitleri farklıdır. Örneğin, sağlık sigortalarında kullanılmayan malzemelerin kullanılıyor olarak gösterilmesi, işyerinden çalınmayan malzemelerin çalınmış gibi gösterilmesi gibi.
