İşte 2023’ün ikinci yarısındaki makro riskler

Dünya Ekonomik Forumu’nun küresel riskler analizine göre önümüzdeki altı ay içinde dört makro riskin ciddi bir etkiye sahip olma ihtimali yüksek. Bunlar; çatışma ve ekonomik belirsizlikten düzenleyici değişikliklere, tedarik zincirinin bozulmasına ve Yapay Zeka (AI) etiğine kadar endişe duyulan riskler.

Risk uzmanları önümüzdeki altı ayın risklerini belirledi. Dünya Ekonomik Forumu’nun (World Economic Forum-WEF) küresel riskler analizine göre önümüzdeki altı ay içinde dört makro riskin ciddi bir etkiye sahip olma ihtimali yüksek. Bunlar; çatışma ve ekonomik belirsizlikten düzenleyici değişikliklere, tedarik zincirinin bozulmasına ve Yapay Zeka (AI) etiğine kadar endişe duyulan riskler. Dünya Ekonomik Forumu’nda yer alan makaleden çarpıcı başlıklar şöyle:

2023’ün yarısına gelindiğinde, risk uzmanları en çok “büyük ekonomiler arasındaki jeopolitik ve jeoekonomik ilişkilerde devam eden oynaklık” konusunda endişeliyken, çoğu “küresel ölçekte ayaklanmalar” bekliyordu. 2023 Küresel Riskler Raporu’nun bir “çoklu krizin” eşiğinde olduğumuzu tespit etmesinden altı ay sonra, Dünya Ekonomik Forumu ilk Küresel Risk Sorumluları Görünümü’nü başlattı. Buna göre risk ortamının bu yıl ortası nabız kontrolü, yılın ikinci yarısında ekonomik büyümeye, küresel pazarlara ve daha geniş iş operasyonlarına yönelik en büyük ve en olası tehditleri tanımlanıyor.

Haziran anketinde, Forum’un risk uzmanlarından beş alanda olası küresel oynaklık seviyesini ölçmeleri istendi; jeopolitik ilişkiler, ekonomi, iç politika, toplum ve teknoloji. Katılımcıların yüzde 85’inden fazlası, büyük ekonomiler içinde ve genelinde ekonomik ve finansal koşullarda oynaklığın devam etmesini beklediklerini belirtti. İşte, o riskler:

EKONOMİK GÖSTERGELER-BORÇ SIKINTISI

Uzmanlar, enflasyonun düştüğünü, ancak birçok ülkede hala “inatla yüksek” olduğunu ve ekonomik risk manzarasını önemli ölçüde etkilemeye devam ettiğini belirtiyor. Bunun en önemli sonuçlarından biri, şu anda Avrupa’da 15 yılın en yüksek seviyesinde olan faiz oranlarındaki artıştır. Bu, talebi düşürdü, ancak borçlanma maliyetlerini artırdı. Borç sıkıntısını veya temerrüdü endişe kaynağı haline geldi. Risk uzmanlarının neredeyse dörtte biri, borcun bu yıl “kuruluşları üzerinde ciddi bir etkisi olma ihtimalinin yüksek olduğunu” söyledi.

Çok az sayıda risk uzmanı ise işsizliği kuruluşları için en büyük risklerden biri olarak gördü. Birçok ekonomi güçlü işgücü piyasası koşulları yaşamaya devam ediyor. Aslında, OECD üyesi ülkelerin yarısı istihdam ve işgücüne katılım oranlarında rekor seviyeler bildiriyor.

TEMEL GİRDİLERİN FİYATLANDIRILMASI-ARZ KESİNTİLERİ

Risk uzmanları, tedarik zincirleri üzerinde önemli bir etkisi olan jeopolitik ve jeoekonomik ilişkilerde yüksek oynaklık bekliyor. Ankete katılanların yarısından fazlası, yakıt gibi kritik kaynakların fiyatlandırma veya tedarik kesintilerinin önümüzdeki aylarda kuruluşları üzerinde ciddi bir etkisi olma ihtimalinin yüksek olduğunu belirtti. Ayrıca gıda fiyatları tarihsel ortalamaların üzerinde ve El Nino gibi hava olayları mahsul üretimini bozabilir ve su kıtlığına yol açabilir.

Ankete katılan risk uzmanlarının bazıları, önümüzdeki altı ay içinde kilit girdilere ek jeopolitik şoklar olabileceğine inanıyor. Bunlar arasında yeni bir enerji krizi veya kritik endüstriyel girdiler üzerinde artan kontrol yer alabilir.

SİLAHLI ÇATIŞMALAR

Risk uzmanlarının yarısı, silahlı çatışmanın veya silah kullanımının önümüzdeki altı ay içinde ciddi bir etkisi olacağına inanıyor. Bugün dünya çapında 100’den fazla silahlı çatışma yaşanıyor, birçok kuruluş doğrudan etkileniyor ve diğerleri ticaret ve tedarik zincirleri gibi dolaylı aksaklıklar görüyor. Ukrayna’daki savaş 18 aydır devam ediyor ve Rusya kısa süre önce küresel gıda güvenliğini daha da tehdit eden BM arabuluculuğundaki tahıl anlaşmasından çekildi. Ancak sadece sınır ötesi çatışma değil, grevler ve isyanlar da dahil olmak üzere devlet içi şiddetin önümüzdeki altı ay içinde uzmanların neredeyse dörtte biri tarafından örgütleri etkileyeceği tahmin ediliyor.

DÜZENLEYİCİ DEĞİŞİKLİKLER, UYGULAMALAR, UYUM

Dünyanın büyük ekonomilerindeki siyasi gelişmelerin neden olduğu karışıklık, ankete katılanların neredeyse yarısı tarafından bekleniyor. Bu, hem seçimleri hem de rejim değişikliğini içerebilir, aynı zamanda risk uzmanlarının yarısının önümüzdeki altı ay içinde en büyük risk olarak gördüğü düzenleyici değişiklikler, uyum ve uygulama da içerebilir. Bunlar, ticaret kısıtlamalarından, AB’nin Yapay Zeka Yasası da dahil olmak üzere iklim değişikliği ve AI teknolojileri ile ilgili düzenleyici gelişmelere kadar uzanıyor.

ETİK VE TOPLUMSAL RİSKLER

Etik ve toplumsal riskler de kuruluşlar için önem kazanmaktadır ve risk uzmanları bunları yönetmeyi mevzuata uygunluktan daha karmaşık olarak görüyor. Bu riskler arasında Yapay Zeka (AI) teknolojilerinin yarattığı riskler de var.  En büyük risk, değişimin hızı ve bunun etkileri hakkında anlayış eksikliği.