Kripto parada yaşanan dolandırıcılık olayları, konunun sigorta boyutunu gündeme getirdi. Kripto para borsalarını sigortalayan şirket sayısı bir elin parmaklarını geçmiyor. Bu nedenle de kripto paraların sadece 150 milyar doları sigortalı. Sigortacılar, pazara girmek için yasal düzenlemeyi bekliyor.
Kripto para borsalarında yaşanan dolandırıcılık olayları -ki, ben bu yaşananları geçmişteki banker krizinin yeni versiyonu olarak görüyorum- sonrası okuyuculardan çokça soru alıyorum. Kimileri ‘yok mu bu işin sigortası, dünyada yapılıyormuş biz de niye sigortalanmadı?’ diye soruyor, kimileri ‘siber sigortaların içine girmiyor mu?’ diye merak ediyor. Gelen soru ve yorumlara baktığımda, bunların bir kısmının bizdeki dolandırıcılık olaylarından mağdur olanlar olduğunu; bir kısmının ise dünyadaki kripto paralara yatırım yapıp, endişe duyanlar olduğunu anlıyorum. Aslında sorunun cevabı net; mevzuatı olmayan, hiçbir merkezi otoriteye bağlı olmayan bir işin sigortası da olmaz. Yani, bizde, kripto para borsalarına yönelik herhangi bir sigorta uygulaması yok ve bahsedildiği gibi siber sigortalar kripto paraları da kapsamıyor. Dünyada ise durum farklı.
Paralar Nasıl Çalınıyor?
Okuyucular sorunca dünyadaki durum hakkında biraz araştırma yaptım. Dünyada kripto paraların toplam değerinin 2 trilyon doların üzerinde olduğu ve bunun da sadece 100-150 milyar dolarının sigortalı olduğu tahmin ediliyor. Peki, sigortaya talep mi yok? Aksine, kripto para borsaları kelimenin tam anlamıyla sigortacıların peşinde koşuyor. Haksız da sayılmazlar, dünyadaki rakamlara baktım, kripto para borsalarında her gün ortalama 5 milyon dolarlık kripto para varlığı çalınıyor. Hatta, isim vermeyeceğim, geçen yılın sonlarında dünyada büyük bir kripto para borsasından 500 milyon dolar değerinde kripto para çalındı.
Nasıl çalınıyor? Kripto para borsası internetten sanal cüzdanlar, şifreler, özel anahtarlar üzerinden yürüdüğünden hacklenmeye de müsait. Hırsızlar ya da hackerler, sanal cüzdanların anahtarlarını ya da şifrelerini kırıp, kripto paraları dijital olarak kendi anonim hesaplarına aktarıyorlar. Sadece bu kadarla da kalmıyor, yasa dışı para kazanmak için başka eylemlere de başvuruyorlar. Dünyada artık kripto para hırsızlığı gerçek bir risk olarak görülüyor.
Sigortacılar Kripto Paraları Sigortalamaktan Kaçınıyor
Tabi sistem bu kadar riske açık olduğundan kripto para borsaları ve kripto paraya yatırım yapanlar da sigortanın peşinde koşuyor. Sigortacılar ise bu konuya şimdilik aşırı temkinli yaklaşıyor. Neden? Birkaç nedeni var. Birincisi, kripto para borsalarının dünyada yasal mevzuatının ve denetiminin olmaması, hükümetler tarafından düzenleme yapılmaması. İkincisi, istikrarsız bir piyasa olması, fiyatının günden güne dalgalanması. Bu durum hem sigorta yapılmasını engelliyor hem de sigortayı pahalı hale getiriyor.
Sigortacılar, yolsuzluk ve dolandırıcılık nedeniyle her yıl milyonlarca dolarlık kripto para biriminin kaybedildiğini söylüyor. Sigortacıların, kripto para borsaları ile ilgili ilginç de bir tespiti var; ‘birinin kripto parası çalındığında, o paranın fiilen sahibi olunmadığından, hak sahibi de olunmaz, hak sahibi olunmayan bir şeyin de sigortası olmaz’ deniyor.
Yeni Düzenleme Yolda
Şunu da kabul etmek lazım, dünyada kripto paraya, hem yatırım için hem de ödeme aracı olarak talep artıyor. Şimdilik isteksiz gibi davransalar da kripto para borsası sigortacıların radarında. Hükümetler, kripto para borsaları için yasal düzenleme yaptıklarında -ki, yakın zamanda bu alanda ciddi düzenlemeler yapılacak- kripto paralar da sigortacılar için cazip pazar haline gelecek. Konuştuğum sigortacılar, kimi ülkelerin kripto para borsalarına yönelik yaptıkları düzenlemelerin içine sorumluluk sigortasını koymaya hazırlandıklarını belirtiyorlar.
Bizde de son yaşanan olaylardan sonra kripto para borsalarına yönelik düzenleme yapılıyor, hatta düzenlemenin sonuna da gelindi. Bizdeki düzenlemenin içinde sigorta sisteminin olup olmayacağı henüz net değil. Ancak sigortacılarla konuştuğumda yasal düzenleme yapılıp da sistem güvenli hale geldiğinde kripto para borsalarına da sigorta yapılacağını vurguluyorlar.
Sigorta Dolandırıcılığı da Kapsıyor
Dünyada sigorta şirketleri kripto paraları riskli gördüklerinden ya sigortalamıyorlar ya da çok yüksek primler talep ediyorlar. Dünyada kripto para borsalarını sigortalayan sigorta şirketi sayısı şimdilik bir elin parmaklarını geçmiyor. Uygulanan sigorta ise, dijital varlıkların kaybolmasını, hasar görmesini, yok edilmesini, sermaye kaybını ve elektronik hırsızlık dahil tüm dolandırıcılığı kapsıyor. Ancak temel sorun istenen primlerin yüksek olması. Sigortacılar, kripto para tutarının yüzde 5’ine kadar varan tutarlarda yıllık prim talep ediyor. Son dönemde ise sigorta bulmakta zorlanan kripto para borsaları, kendi sigorta fonlarını oluşturmaya başladı. Bu kapsamda da kripto para borsasında yapılan her işlemin küçük bir yüzdesi, çalınmaya yönelik bir fona aktarılıyor.
