2024-2026 dönemini kapsayan Orta Vadeli Program’da yer alan Tamamlayıcı Emeklilik Sistemine (TES) eleştiriler gelmeye başladı. TÜRK-İŞ, çalışma motivasyonunu olumsuz etkileyeceğini ve iş barışının bozulacağını savundu. Kimi kesimler de kıdem tazminatının tamamlayıcı emeklilik sistemine entegre edilerek işçilerin mevcut durumdaki kıdem tazminatı hakkının elinden alınacağını belirtti. Peki, kim, hangi eleştirilerde bulundu?
2024-2026 dönemini kapsayan Orta Vadeli Program’da yer alan tamamlayıcı emeklilik sistemine eleştiriler gelmeye başladı. OVP’ye göre, Otomatik Katılım Sisteminin (OKS) işverenlerin de katkısı ile ikinci basamak emeklilik sistemine dönüşeceği Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi (TES) kurulacak. OVP’ye göre tamamlayıcı emeklilik sistemi 2024’ün son çeyreğinde hayata geçecek.
OVP’nin açıklanması ile birlikte TES yeniden gündeme geldi. OVP’nin açıklanması sonrası Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz’dan da kıdem tazminatı ile ilgili açıklama gelmişti. Yılmaz, “Yaklaşımımız, işçi kesiminin temsilcileriyle, istişare içinde bu işi sonuçlandırmak. Tek yanlı bir çözüm dayatmak değil. Çözülmesi gereken bir mesele mi? Evet öyle. Ama bunu istişarelerle, işçi ve işveren dengesi içinde ve özellikle işçi kesiminin temsilcileri, sendikalarla istişare içinde bu konuya yaklaşmak. Kıdem tazminatında maalesef çok ciddi problemler de var. Ödenmeme meseleleri var. Başka sıkıntılar var. Oluşturduğu bir belirsizlik var; özellikle iş dünyası firmaları üzerinde. Dolayısıyla bir dönem bir fon oluşturup bununla bu problemi çözme gibi bir yaklaşım vardı. Dolayısıyla bunlar önümüzdeki dönemde yine Türkiye’nin gündemde olan konuları olacak” açıklaması yapmıştı.
Bu açıklamalar sonrası hem sendikalardan hem de muhalefetten peşi sıra TES’e yönelik açıklamalar ve eleştiriler gelmeye başladı.
TÜRK-İŞ: İŞ BARIŞINI BOZACAKTIR
Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu (TÜRK-İŞ), bir açıklama yaparak, ikinci basamak emeklilik ve kıdem tazminatına yönelik girişimlere itiraz etti. TÜRK-İŞ açıklamasında şu görüşleri savundu:
“Kıdem tazminatı, mevzuatla düzenlendiğinden bu yana yapılan her değişiklikte gelişme kaydederek işçiler bakımından taviz verilmez, vazgeçilmez, kazanılmış bir işçi hakkı haline gelmiştir. TÜRK-İŞ, kıdem tazminatı hakkının aşındırılması, biçim değiştirmesi, emekliliğin bir parçası haline getirilmesini değil korunması ve geliştirilmesi gerektiğini savunmaktadır. Böyle bir düzenleme teklifinin gündeme gelmesi ve tartışılması çalışma hayatının huzurunu bozmuştur. Getirilmek istenen emeklilik sistemiyle amaçlanan emeklilerin gelir kaybını telafi edecek ve çalışma dönemindeki yaşam standartlarını korumayı sağlayacak bir yapının oluşturulması değil, ekonominin kaynak ihtiyacının karşılanmasıdır. Kıdem tazminatının özüne yönelik herhangi bir düzenleme işçilerin verimliliğini, çalışma motivasyonunu olumsuz etkileyecek, iş barışını bozacaktır. İşçiler için geleceğinin güvencesi olan kıdem tazminatının enflasyonla aşınmasına artık dur denilmeli, kıdem tazminatında hak kaybına neden olabilecek girişimler artık sona ermelidir.”
ÖZEL EMEKLİLİK FONLARINA DEVREDİLECEK
CHP İstanbul Milletvekili Erdoğan Toprak, OVP’de yer alan TES ilgili açıklama yaptı. Açıklamasında şunları söyledi:
“TES, SGK’nın yükünün azaltılması bahanesiyle, emeklilik güvencesinde devletin aşamalı şekilde devreden çıkartılıp sistemin özel emeklilik fonlarına devredilmesini amaçlayan bir model. Bu modelle BES çerçevesinde kıdem tazminatı tasfiye edilip, ikinci emeklilik vaadiyle TES’e devredilecek. İşveren ve devlet yıllarca çalışan emekçilerin emeklilik ikramiyesi veya kıdem tazminatından sorumlu olmayacak. Hazine ve Maliye Bakanının BES ve TES’e övgüler düzmesi, sosyal güvenlik ve emeklilikte işverenler ile devletin katkısını ve yükünü azaltacak yeni bir sisteme geçileceğini ifade etmesi, milyonlarca çalışanın sosyal güvenlik, emeklilik, ikramiye ve tazminat haklarına göz dikildiğinin sinyalidir.”
TES, KIDEM TAZMİNATINI ORTADAN KALDIRIR
CHP İşçi Sendikaları, STK ve Meslek Kuruluşlarından Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı Hasan Efe Uyar, yaptığı açıklamada, 2020 yılında da tartışılan tamamlayıcı emeklilik sisteminin özünün kıdem tazminatını ortadan kaldırma olduğuna değinerek, şunları söyledi:
“İktidar, kıdem tazminatını tamamlayıcı emeklilik sistemine entegre ederek işçilerin mevcut durumdaki kıdem tazminatı hakkını elinden almayı amaçlamaktadır. Bu durumda 16 milyon işçinin 87 yıllık kazanımı olan kıdem tazminatı iktidar eliyle ortadan kaldırılacaktır. Bu durumda mevcut kıdem hakkı ortadan kaldırılarak, işçilere emekli olduklarında aylık ödeme şeklinde yapılacaktır. Bir başka deyişle tamamlayıcı emeklilik sistemi ile kıdem tazminatı işçinin işten ayrıldığında her bir yıl çalışma karşılığına denk gelen toplu ödeme şeklinde olmayacak, işçilere emekli olduklarında toplu ödeme olarak sistemde biriken paranın sadece yüzde 25’i ödenecek, geri kalan kısmı ise aylık olarak ödenecektir. Yani kıdem hakkı ortadan kaldırılacaktır. Ayrıca tamamlayıcı emeklilik sistemi ile kamusal emeklilik hakkı ortadan kalkacak, emeklilik hakkı özel şirketlere devredilecektir. Tamamlayıcı emeklilik sistemi kamusal bir emeklilik sistemi değildir.”
