Birincisi; fon tercihlerinizi en azından senede bir kere değiştirin. İkincisi; sene sonu yaklaşıyor, imkanınız varsa, devlet katkısından daha fazla yararlanmak için BES’e ödediğiniz katkı payını artırın.
Son iki-üç yıldır bireysel emeklilik sisteminde getiriler çok iyi. Neye göre iyi? Birincisi, diğer yatırım araçlarının getirileri ile mukayese edildiğinde çok üzerinde getiriler sağlandı. İkincisi, geçmiş yıllara göre iyi çünkü, sisteme yönelik en büyük şikayet, getirilerin düşük olmasıydı; hatta kimileri, ‘yatırdığımızı bile alamıyoruz’ diye şikayet ediyordu. Her ne kadar bu kişilere, ‘bu iş emeklilik işidir, uzun vadeli bakmak gerekiyor, en az 5-10 yıllık getirilere bakın’ denilse de birçoğu getirilerin azlığı nedeniyle sistemden ayrıldı.
Artık bu şikayetler yok. O nedenle de salgında; birçok işyerinin kapanmasına, birçok çalışanın kısa çalışma ödeneği, ücretsiz izin desteğinden yararlanmasına –ki, bunların bir kısmı da BES sistemindeki kişiler- rağmen sistemden çıkışlar olmadı, aksine yeni girişler bile oldu.
Fon Tercihinizi Değiştirin
Bugün 6.8 milyonu gönüllü BES’te, 5.7 milyonu da 45 yaş altı çalışanların BES’e girmesine imkan tanıyan otomatik katılım sisteminde olmak üzere sistemde toplam 12.6 milyondan fazla kişi bulunuyor. Bu kişilere, özellikle de gönüllü BES’teki kişilere naçizane iki önerim olacak.
Birincisi, birikimlerinizi değerlendirmek için seçmiş olduğunuz emeklilik planlarını ve bu planlar içindeki fonlarınızı değiştirin. Senede 6 kere değiştirme hakkınız var. Bu kadar sık değişiklik yapmayın ama mutlaka piyasa koşullarına göre bir-iki kere değiştirin. Bunu niye söylüyorum? Sene başından bu yana BES’in ortalama getirisi yüzde 25.5; aynı dönemde enflasyon yüzde 10.6 olmuş. Emeklilik fonları enflasyonun 10 puan üzerinde getiri sağlamış. Mesela, altın fonları yüzde 61, içinde döviz olan kamu dış borçlanma fonları yüzde 39 getiri sağlamış. Bu dönemde birikimlerini faiz, repo gibi klasik yatırım araçlarını içeren fonlarda değerlendirenlerin getirileri fonuna göre yüzde 10 ila 14 arasında olmuş. Yine bir getiri olmuş ama ya enflasyonun altında kalmış ya da enflasyonun bir-iki puan üzerine çıkmış.
Mesela 2019’de en yüksek getiriyi yüzde 36 ile hisse fonları sağlamış, ama bu sene hisse fonlarının getirisi iyi olmamış. Diyeceğim o ki, şu fon tercihlerinizi en azından senede bir kere değiştirin. Biliyorum ki, sistemdeki kişilerin sadece yüzde 10’unu bu değişikliği yapıyor. Ben bu fon işinden falan anlamam, diyeceksiniz. Kolayı var, emeklilik şirketinizden destek alın. Hemen hemen tüm emeklilik şirketleri bu hizmeti veriyor; hatta bu fon değişiklikleri artık internetten yapılabiliyor, hatta hatta emeklilik şirketleri robotları bile devreye soktular ki, fon işlerinden anlamayanlara destek olsunlar diye.
Devlet Katkınızı Artırın
İkinci önerim ise sene sonu yaklaşıyor, imkanınız varsa, devlet katkısından daha fazla yararlanmak için BES’e ödediğiniz katkı payını artırın. Devlet katkısının üst sınırı, brüt asgari ücretin yüzde 25’i ile sınırlı ki, bu yıl için, bu üst sınır 8.829 lira. Örneğin, sisteme her ay bin lira ödüyorsanız, devlet de her ay 250 lira, yıllık da 3 bin lira sizin adınıza katkı sağlıyor. Eğer o ödediğiniz bin lirayı senen sonuna kadar 2 bin liraya çıkarırsanız, devlet sizin için 500 lira katkı sağlar. Mümkünse daha da artırabilirsiniz, hatta toplu bir ödeme bile yapabilirsiniz. Bu sayede devlet katkısından maksimum yararlanmış olursunuz, birikiminiz de artar.
Noyan Doğan/Hürriyet Gazetesi
