Kaskoda 5 yıldır değişmeyen tablo

Noyan Doğan analiz etti… Türkiye Sigorta Birliği (TSB), 2020’nin ocak-eylül dönemi kasko sigortası istatistiklerini açıkladı. Kasko sigortalarındaki durumu genel hatları ile analiz ettim. Hatta biraz daha eski yıllara bakarak bir analiz yaptım. Görünen o ki, kasko sigortalarında adetsel anlamda bir sıkışma görünüyor. Paylaşayım…

Bu yılın 9 aylık döneminde kasko sigortalarında alt branş teminat adedi 4 milyon 584 bin 420 olmuş. Her ne kadar alt branş teminat adedi direkt poliçe sayısını vermese de analizi yaparken poliçe sayısı olarak değerlendireceğim. Bunu karşılığında da 7 milyar 245 milyon liralık prim toplanmış. Araç grubu bazında kırılama girmeyeceğim. Bunun zaten yüzde 70’ini hem teminat adedinde hem de üretimde otomobiller alıyor.

Peki, geçen senenin aynı döneminde ne olmuş? Çok büyük fark yok. 2019’un 9 aylık döneminde, kaskoda, alt branş teminat adedi 4.2 milyon olmuş, üretilen prim de 6.5 milyarın biraz üzerinde gerçekleşmiş. Durum aynı, teminat adedinin de prim üretiminin de yüzde 70’i yine otomobillere ait.

Primsel Artış Var, Adetsel Artış Yok

Bu yılın 9 aylık dönemini geçen senenin aynı dönemi ile mukayese ettiğimizde de teminat adedinde yüzde 9’a, prim üretiminde de yüzde 11’e yakın bir artış var. Bu da şu anlama geliyor; prim üretimde, ortalama yüzde 11,77’lik (yıllık) enflasyona yakın bir artış olmuş. Ama sadece üretimde enflasyon kadar bir artış olmuş. Adetsel bir artıştan bahsetmek pek de mümkün değil.

Merak ettim, biraz daha geçmiş yıllara baktım. Örneğin, 2018 yılının 9 aylık döneminde de benzer bir tablo hakim. Teminat adedi, 4 milyon 404 binden; prim üretimi ise 5.4 milyar liradan biraz fazla. Buna göre 2019 yılının ocak-eylül dönemindeki poliçe sayısı, bir önceki seneye göre azalmış bile. Ama buna karşın aynı yıllarda prim üretimi yüzde 20’lerin üzerinde artmış. Yani, yine adetsel artış yok, prim artışı var ki, 2019’un eylül ayında yıllık enflasyon yüzde 9,26 olmuş. Enflasyonun üzerinde ciddi bir prim artışı yaşanmış.

2017 yılının 9 aylığına da baktım. Teminat adedi 4.3 milyonlarda. Prim üretimi ise 4.9 milyar liraya yakın. Üşenmedim, daha eskiye gittim; 2015 yılına… O yılın 9 aylık döneminde de teminat adedi 4 milyon 50 bin adetlerde. Prim toplamı ise 3.5 milyar liralarda.

Oysa, Araç Sayısı Hızla Artıyor

Lafın kısası, 5 yıldır kasko sigortalarında teminat adedinde, bir başka ifadeyle de poliçe sayısında, 4 milyon adetlerde sıkışılıp kalmış durumda. Bir yıl biraz artıyor, bir diğer yıl biraz düşüyor. Prim üretiminde kimi zaman enflasyon oranında, kimi zaman enflasyonun biraz üzerinde artış yaşanıyor. Yani, adetsel bir artış yok, sadece fiyat artışından dolayı kasko havuzu büyüyor. Belki sene sonunda paçalda daha yüksek bir artış olacaktır ancak bu da genel tabloyu değiştirmeyecek.

Aynı dönemlerde trafikteki araç sayılarına da baktım. 2015 yılında araç sayısı toplam 19 milyon 994 binden biraz fazla iken, 2020’nin eylül ayında araç sayısı 23 milyon 855 bine yakın olmuş. Yani, son 5 yılda trafikteki araç sayısı yüzde 20’ye yakın artmış.

10 Şirket Pazarın Yüzde 80’inine Hakim

Üstelik son beş yılla baktığınızda ilk 10 şirket kasko pazarının yüzde 80’inine hakim. Bu tablo hiç değişmiyor. Bir yıl yüzde 78 oluyor, diğer sene yüzde 80’ene çıkıyor. Şirketlerin çoğunluğu da aynı şirketler. Her durumda kasko da durum mehter marşı gibi; yukarı eğri çizen prim üretimi, o da fiyat artışından kaynaklı. Buna bir de kasko pazarının büyük çoğunluğunun kredi ile satılan araçlardan dolayı bankaların yaptığı sigortalardan kaynaklandığı hesaba katılacak olursa, durumun çok da parlak olduğu söylenemez.

Diyeceğim o ki, kaskoda artık bu sıkışmışlıktan çıkmak ve adetsel olarak ciddi artışları yakalamak gerekiyor. Yoksa beş yıl sonra yine bir analiz yaptığımızda, yine aynı tablo ile karşılaşacağız.

2020-2019-2018-2015 Yılları Ocak-Eylül Dönemleri Kasko Sigortası Verilen Teminat Adedi ve Prim Üretimi (TL)
Araç 2020 Teminat 2020 Prim 2019 Teminat 2019 Prim
Otomobil 3.289.599 5.075.744.650 2.968.091 4.616.170.832
Taksi 6.378 15.997.355 7.130 18.922.720
Minibüs 74.814 128.176.121 74.693 125.378.029
Otobüs (16-30 koltuk) 36.981 73.410.225 36.595 66.802.062
Otobüs ( 31 ve üstü) 8.952 95.666.108 9.991 87.576.217
Kamyonet 706.413 801.872.523 650.994 725.020.276
Kamyon 94.146 289.085.032 93.008 269.037.691
İş Makinası 10.871 25.021.359 8.515 17.597.629
Traktör 149.809 119.975.411 166.891 90.765.609
Römork 70.596 123.242.118 60.930 91.988.489
Motosiklet 15.792 26.364.345 16.591 22.521.909
Tanker 5.426 16.221.098 6.280 18.496.258
Çekici 97.190 403.837.637 86.481 334.103.765
Özel Amaçlı 15.224 45.770.344 18.507 44.842.729
Tarım Makinesi 2.229 4.106.758 2.940 2.884.132
Toplam 4.584.420 7.244.491.084 4.207.636 6.532.108.345

 

Araç 2018 Teminat 2018 Prim 2015 Teminat 2015 Prim
Otomobil 3.046.764 3.701.515.218 2.727.811 2.528.704.676
Taksi 7.414 15.609.158 6.116 7.478.429
Minibüs 79.584 105.969.839 79.487 78.524.949
Otobüs (16-30 koltuk) 38.379 56.554.620 46.170 49.069.196
Otobüs ( 31 ve üstü) 11.003 70.607.043 11.826 71.662.325
Kamyonet 719.541 647.011.740 724.861 527.499.772
Kamyon 104.759 253.818.768 111.369 213.892.057
İş Makinası 8.736 18.926.188 6.762 14.186.748
Traktör 181.010 90.344.149 130.370 49.352.291
Römork 65.187 83.557.077 71.414 78.445.777
Motosiklet 18.102 19.167.627 10.490 11.426.686
Tanker 7.148 17.629.619 7.952 16.295.708
Çekici 93.497 297.944.522 95.665 266.859.286
Özel Amaçlı 19.967 44.323.135 18.907 30.948.217
Tarım Makinesi 3.173 2.688.956 861 2.479.891
Toplam 4.404.264 5.425.667.661 4.050.063 3.946.826.007

Kaynak: Türkiye Sigorta Birliği